Skj÷grandi ß hßum hŠlum

╔g lřsti ■vÝ ß ■essum sta­ fyrir tŠpu ßri, ■ß var li­i­ hßlft ßri frß hruni, a­ ═slendingar hef­u ß li­num ßrum leyft sÚr řmsan muna­. ╔g tˇk landb˙na­inn sem dŠmi. ═ brß­um sj÷tÝu ßr hafa margir gagnrřnt b˙verndarstefnuna og tali­ hana leggja of ■ungar byr­ar ß neytendur og skattgrei­endur. Stjˇrnv÷ld hafa ■ˇ alla tÝ­ daufheyrzt vi­ gagnrřninni ß tveim forsendum. Ínnur forsendan hvÝldi ß kaldri pˇlitÝskri sta­reynd: bŠndur h÷f­u meiri ■ingstyrk en neytendur, ■ˇtt neytendur sÚu margfalt fleiri en bŠndur. Hagur neytenda er dreif­ur ÷ndvert ■j÷ppu­um hag bŠnda. Ëjafnt vŠgi atkvŠ­a eftir b˙setu rei­ baggamuninn. Hin forsendan var hagrŠn og kom sÝ­ar til s÷gunnar: m÷rgum sřndist, a­ eitt rÝkasta land heims hlyti a­ geta leyft sÚr dřra b˙vernd innan um alla jeppana og annan l˙xus. Hva­ muna­i um einn blˇ­m÷rskepp Ý slßturtÝ­inni?

N˙ er sÝ­ari forsendan brostin Ý bili. Jeppunum hefur fŠkka­, meira um ■a­ a­ ne­an. B˙verndin hefur veri­ heil÷g křr. Jafnvel Al■ř­usambandi­ hefur ekki enn fengizt til a­ beita sÚr gegn b˙verndarstefnunni, ekki einu sinni eftir hrun, ■ˇtt h˙n komi verst ni­ur ß ■eim, sem lŠgst hafa launin. Al■ingi hefur sˇtt um a­ild ═slands a­ ESB. Tilskilin ßskrift a­ landb˙na­arstefnu ESB mun kosta neytendur og skattgrei­endur um helmingi minna fÚ en n˙gildandi skipan, og leggur landb˙na­arstefna ESB ■ˇ ■ungar byr­ar ß almenning Ý ßlfunni og einnig ß bŠndur utan ßlfunnar. Aukin skuldabyr­i almennings og minni kaupmßttur eftir hrun kallar ß fordˇmalausa endursko­un fyrri lifna­arhßtta og hugmynda.

Heil÷gu křrnar eru margar og halda hˇpinn. Ein ■eirra er skipulag ReykjavÝkur og nßgrennis. Dreifbřlishugsjˇnin a­ baki borgarskipulaginu hefur reynzt ReykvÝkingum og landsm÷nnum ÷llum dřr ß heildina liti­, en henni hefur veri­ haldi­ til streitu ß s÷mu forsendum og b˙verndarstefnunni. PˇlitÝska forsendan er, a­ landsbygg­ar■ingm÷nnum ■ykir heppilegt a­ hafa ReykjavÝkurflugv÷ll Ý hjarta borgarlandsins hva­ sem ■a­ kostar, og ■eir hafa ■ingstyrk til a­ standa v÷r­ um ■ß skipan. HagrŠna forsendan – hva­ er einn flugv÷llur milli vina? – er ß hinn bˇginn brostin eins og Ý landb˙na­ardŠminu.

ReykjavÝk er miklu dreifbřlli en h˙n ■yrfti a­ vera. ═ evrˇpskum borgum b˙a a­ jafna­i 7.500 manns ß hverjum ferkÝlˇmetra bygg­s lands, en r÷sklega 2.500 manns ß hverjum ferkÝlˇmetra Ý ReykjavÝk (og 1.500 ß hverjum ferkÝlˇmetra ß h÷fu­borgarsvŠ­inu). Ůessi munur stafar einkum af ■vÝ, a­ borgin hefur me­ tÝmanum brei­zt ˙t yfir stˇrt svŠ­i. Hjarta borgarlandsins var frßteki­ fyrir herflugv÷llinn, sem Bretar reistu Ý strÝ­inu og samg÷nguyfirv÷ld ger­u a­ borgaralegum flugvelli 1946 gegn hagsmunum og andmŠlum ReykvÝkinga. Dreifbřlisstefnan leggur ■ungar byr­ar ß borgarb˙a. HvÝ skyldum vi­ halda ßfram a­ bera ■Šr eins og ekkert hafi Ý skorizt?

Marka­svir­i landsins, sem borgin og rÝki­ eiga undir flugvellinum, fer eftir ■vÝ, hversu m÷rgum heimilum og fyrirtŠkjum er Štla­ h˙srřmi ß svŠ­inu. Me­ svipa­ri nřtingu og Ý gamla mi­bŠnum er vir­i landsins n˙ tali­ vera r÷sklega 100 milljar­ar krˇna. Sparna­urinn, sem fylgja myndi minni bÝlaeign Ý ■Úttbřlli borg, vegur ■ˇ til langs tÝma liti­ ■yngra en marka­svir­i Vatnsmřrarlandsins.

Sko­um t÷lurnar. Fj÷ldi skrß­ra fˇlksbÝla ß hverja ■˙sund Ýb˙a Ý ßrslok 2008 var 660 ß ═slandi ß mˇti 350 og 460 Ý Danm÷rku og SvÝ■jˇ­. BÝlaeign ß ■˙sund Ýb˙a er minni Ý Kaupmannah÷fn og Stokkhˇlmi en h˙n er ß landsvÝsu Ý Danm÷rku og SvÝ■jˇ­, ■ar e­ ■Úttbřli­ Ý borgunum dregur ˙r ■÷rfinni fyrir bÝla eins og GÝsli Marteinn Baldursson borgarfulltr˙i hefur bent ß. HÚr heima er ■essu ÷fugt fari­. BÝlaeign ß ■˙sund Ýb˙a er meiri Ý ReykjavÝk en ß ═slandi ÷llu, ■ar e­ borgin er svo dreif­. VŠri bÝlaflotinn dreginn saman til jafns vi­ Danm÷rku og SvÝ■jˇ­, myndi fˇlksbÝlum fŠkka um 200 til 300 ß hverja ■˙sund Ýb˙a e­a um allt a­ 95 ■˙sund bÝla. Hver fˇlksbÝll kostar a­ jafna­i eina milljˇn krˇna ß ßri Ý rekstri, og er ■ß kaupver­ bÝlsins ekki tali­ me­ og ekki heldur tafirnar og annar kra­akskostna­ur, sem of margir bÝlar leggja ß umhverfi­. Ůa­ munar um minna en 95 milljar­a krˇna ß ßri. Ůessi fjßrhŠ­ dyg­i ein sÚr fyrir obbanum af vaxtagrei­slum rÝkisins af innlendum og erlendum skuldum m÷rg nŠstu ßr, me­ IceSave og ÷llu saman.

FrÚttabla­i­, 18. marz 2010.


Til baka