Žegar balliš er bśiš

Efnahagslķfiš hefur liškazt til muna undangengin įr og lyfzt upp ķ įšur óžekktar hęšir, og lķfskjör fólks hafa batnaš fyrir vikiš. Svo er ekki sķzt fyrir aš žakka ašild Ķslands aš samningnum um Evrópska efnahagssvęšiš. Hśn var lögfest meš naumum meiri hluta į Alžingi 1994. Žaš er vert aš rifja žaš upp, aš ašeins 33 žingmenn af 63 greiddu samningnum atkvęši sitt. Hinir 30 voru żmist į móti samningnum eša sįtu hjį. Sjįlfstęšisflokkurinn var ķ upphafi andvķgur EES-samningnum og hélt frekar fram óraunhęfum tillögum um tvķhliša samninga. Alžżšuflokkurinn sįlugi taldi sig žvķ naušbeygšan aš mynda rķkisstjórn meš Sjįlfstęšisflokknum 1991 frekar en aš veita Sjįlfstęšisflokknum fęri į aš spilla EES-mįlinu ķ stjórnarandstöšu, kęmist hann ķ ašstöšu til žess – og žaš hefši hann trślega getaš gert vegna andstöšu nokkurra žingmanna Framsóknarflokksins og Alžżšubandalagsins sįluga viš EES-samninginn. Hvķ skyldi Sjįlfstęšisflokkurinn ekki hafa fellt EES-samninginn? – hefši hann veriš ķ stjórnarandstöšu. Fyrrverandi formašur flokksins hefur svaraš žeirri spurningu sjįlfur: ,,Ég gerši öll mįl tortryggileg. ... Ég tók žvķ upp öll mįl, jafnvel žó ég vęri ķ hjarta mķnu samžykkur žeim, og hjólaši ķ žau žvķ aš ég leit į stjórnarandstöšu sem stjórnarandstöšu.” Žessi tilvitnun er tekin upp oršrétt eftir honum śr bókinni Ķ hlutverki leištogans (2000). Hefši Sjįlfstęšisflokknum veriš full alvara meš samžykkt EES-samningsins 1994 og žeirri frķvęšingu efnahagslķfsins, sem af honum leiddi, hefši hann tekiš forustu um nęsta skref – ž.e. aš beita sér fyrir umsókn um ašild Ķslands aš Evrópusambandinu. En žaš hefur Sjįlfstęšisflokkurinn ekki gert, einn stórra borgaraflokka ķ Evrópu. Hann hefur žvert į móti kosiš aš halla sér į sveif meš innhverfum ķhaldsöflum frekar en aš slįst ķ för meš frjįlslyndum öflum meš vķša śtsżn til umheimsins. Kjarabót undanfarinna įra er minni en margur hyggur, eins og t.a.m. Einar Oddur Kristjįnsson alžingismašur hefur komiš auga į. Žrįtt fyrir langa uppsveiflu er landsframleišsla į hverja vinnustund hér heima enn fyrir nešan mešallag išnrķkjanna. Žaš stafar af żmislegri óhagkvęmni, sem frķvęšing efnahagslķfsins hefur ekki nįš aš uppręta. Ķslendingar žurfa žvķ enn aš leggja meira į sig – meiri vinnu, meira skuldabasl – en nįlęgar žjóšir til aš nį endum saman. Kjarabótin aš undanförnu hefur öšrum žręši veriš knśin įfram meš erlendu lįnsfé. Erlendar skuldir žjóšarbśsins voru nįlęgt 60% af landsframleišslu allan nķunda įratuginn og langt fram eftir hinum tķunda, en sķšan ruku skuldirnar upp ķ hęstu hęšir og nįmu nś um mitt žetta įr 225% af landsframleišslunni. Žaš veršur ekki séš, aš trygg eignamyndun hafi įtt sér staš į móti allri žessari skuldasöfnun, enda hefur hluta lįnsfjįrins veriš variš til einkaneyzlu og fjįrfestingar, sem óvķst er um, hversu vel muni reynast, žegar til kastanna kemur. Žaš į eftir aš koma ljós. Žaš er ekki prķvatmįl einkageirans, hversu miklar skuldir hann hefur steypt sér ķ erlendis. Ef žungi skuldabyršarinnar lękkar gengi krónunnar, svo sem viš mį bśast innan tķšar, žį mun skuldabyršin žyngjast enn frekar, og skatttekjur rķkisins munu žį trślega dragast saman. Rķkiš žarf žį aš jafna metin meš nżjum įlögum, einnig į žį, sem ekki hafa lifaš um efni fram. Einkaskuldir geta komiš žjóšarbśskapnum ķ koll ekki sķšur en rķkisskuldir, žvķ aš einkageirinn er ekki óskeikull frekar en rķkiš. Viš žessari hęttu hefur rķkisstjórnin aldrei varaš, svo aš eftir vęri tekiš. Hśn hefur žvert į móti gert lķtiš śr įhyggjum manna af sķauknum skuldum og bašaš sig ķ skęrum ljóma lķfskjarabótanna – allt į rašgreišslum. Ašhaldiš ķ fjįrmįlum rķkisins hefur veriš of lķtiš, enda hefur rķkisgeirinn bólgnaš śt undangengin įr. Skattheimta rķkis og byggša jókst śr 41% af landsframleišslu 1991 ķ 48% 2004. Skattheimta rķkisins fyrir sitt leyti jókst į sama tķma śr 33% af landsframleišslu ķ 36. Sešlabankanum hefur mistekizt aš halda veršbólgunni varanlega innan tilskilinna žolmarka. Sešlabankanum var veitt aukiš sjįlfstęši aš nafninu til meš nżjum lögum 2001 aš erlendri fyrirmynd, en žaš var blöff, og žaš sést į žvķ, aš stjórnmįlastéttin heldur įfram aš gęša sér į bankastjórastöšunum eins og ekkert hafi breytzt. Skrķpaleikurinn heldur įfram. Meira nęst.

Fréttablašiš, 20. október 2005.


Til baka