Mynd 104. Phillips hét mašur, hann var Nż-Sjįlendingur og verkfręšingur og starfaši ķ Įstralķu og į Bretlandi. Hann tók fyrstur manna eftir žvķ, aš veršbólga og atvinnuleysi virtust standa ķ öfugu sambandi hvor stęršin viš hina ķ brezkum hagtölum frį 1860 til 1960 eša žar um bil. Žetta voru mikil tķšindi, og viš hann er ę sķšan kennd fręgasta kśrfa allrar hagfręši, Phillipskśrfan. Žaš dró ekki śr fręgšinni, aš dįnarvottoršum rigndi yfir Phillipskśrfuna eftir 1970, žegar menn žóttust taka eftir žvķ, aš veršbólga og atvinnuleysi vęru į uppleiš ķ sameiningu: ekkert öfugt samband žar, eša svo var sagt. Phillips er daušur, sögšu menn sigri hrósandi, einkum žeir, sem voru andvķgir hagstjórn og ašhylltust nįttśrulękningar ķ efnahagsmįlum. Sumum yfirsįst, aš veršbólga og atvinnuleysi geta stundum hreyfzt til sömu įttar, enda žótt žęr hreyfist jafnan ķ gagnstęšar įttir til skamms tķma litiš. Glöggir menn sįu, aš mįliš er ašeins flóknara. Ef eftirspurn er į hreyfingu, t.d. vegna žess aš sešlabankinn stķgur į bremsurnar, žį minnkar veršbólgan og umsvif dragast saman ķ efnahagslķfinu, svo aš atvinnuleysi eykst nišur eftir Phillipskśrfunni. Ef frambošshliš hagkerfisins hins vegar er į hreyfingu, t.d. vegna žess aš OPEC hękkar olķuverš į heimsmarkaši eša verklżšsfélög knżja fram einhliša kauphękkun, žį eykst veršbólga hér heima, žar eš framleišendur velta kostnašarhękkuninni śt ķ veršlag seldrar vöru og žjónustu, og umsvif dragast saman, žar eš framleišendur reyna einnig aš verja sig meš žvķ aš segja upp fólki. Sem sagt: veršbólga og atvinnuleysi aukast žį ķ sameiningu, en Phillipskśrfan er eigi aš sķšur ķ fullu fjöri, žvķ aš dęmiš um sešlabankann og bremsurnar er eftir sem įšur ķ fullu gildi. Hér heima žżddi ekkert aš reyna aš slį mįli į Phillips-kśrfuna eftir erlendum uppskriftum hér įšur fyrr, af žvķ aš atvinnuleysiš var óverulegt og haggašist varla milli įra. En nś er öldin önnur eins og myndin aš ofan sżnir. Žegar veršbólgan fór ķ fyrsta skipti nišur fyrir 15% į įri 1991, byrjaši atvinnuleysi aš aukast: Phillipskśrfan var mętt į svęšiš. Atvinnuleysiš fór upp fyrir 5% 1992-1994, en byrjaši sķšan aš žokast nišur į viš aftur og var rösk 3% 2002. Ešlilegt atvinnuleysi er atvinnuleysi kallaš, ef žaš samrżmist stöšugu veršlagi yfir löng tķmabil. Ķ Bandarķkjunum er 5%-6% atvinnuleysi tališ ešlilegt og svara til fullrar atvinnu, m.a. af žvķ aš žaš tekur tķma aš skipta um vinnu og vinnuleit gerir gagn, žótt menn séu atvinnulausir į mešan. Hér heima er stöšugt veršlag svo nżtilkomiš, aš viš vitum ekki enn, hversu mikiš atvinnuleysi samrżmist stöšugu veršlagi, žegar til lengdar lętur. Kannski 3%. Žetta žarf aš skoša meš tķmanum. Sjį meira um mįliš ķ greininni Ķslenzka Phillipskśrfan.


FirstPreviousIndex

Aftur heim