Mynd 105. a er saga bak vi essa mynd. egar kvtakerfi var teki upp 1984 me endurgjaldslausri thlutun aflakvta til tvegsmanna, vruu margir vi v, a arna vri a nausynjalausu veri a stga strt skref tt til aukins jafnaar slandi. Rkin gegn endurgjaldslausri thlutun og um lei me veiigjaldi snerust bi um hagkvmni og rttlti og tvinnuust saman, v a ranglti hneigist til a rra hagkvmni eftir msum leium, meal annars me v a tefla aui og vldum upp hendur verugra og deyfa rttltiskennd almennings, svo a alls kyns jafnaarmenn ganga lagi. Me runum tk a bera auknum jfnui skiptingu aus og tekna, svo sem bast mtti vi, og br svo vi, a Hagstofa slands, sem heyrir beint undir forstisruneyti, hafi alltaf eitthva anna vi tmann vi gera en a reikna og leggja fram aljlega samanburarhfar statlur um jfnu tekjuskiptingu hr innan lands og fkk margar einkalegar og opinberar skoranir um a leggja fram slka reikninga til a greia fyrir mlefnalegri umru um brnt ml, sem varar alla landsmenn. sland er eina Evrpulandi ea nstum eina, sem engar tekjurskiptingartlur eru til um skrslum Aljabankans og Sameinuu janna. Ekki ar fyrir, a einkaailum eins og til dmis mr sjlfum s um megn a gera essa treikninga, alls ekki. Nemendur mnir Hskla slands gtu einnig gert me lttum leik. Kjarni mlsins er s, a stjrnvldum ber skylda til a safna og dreifa upplsingum um helztu tti efnahagsmla og um lei um run tekjuskiptingarinnar. ess vegna dugi mr ekki fyrir tuttugu rum a sl sjlfur eins og g geri r fram af ri mli kostnainn, sem bverndarstefnan lagi og leggur enn neytendur og skattgreiendur, heldur linnti g ekki ltunum fyrr en stjrnvld geru etta loksins sjlf og ltu aljastofnunum tlurnar t, svo a r birtast n me rvissu millibili skrslum OECD. Opinberar tlur vera ekki heldur vefengdar hrskinnsleik stjrnmlanna me sama htti og msir stjrnmlamenn leyfa sr stundum a vefengja rttar upplsingar fr einkaailum. ar kom, a g missti olinmina gagnvart Hagstofunni tekjuskiptingarmlinu og sneri mr heldur til Rkisskattstjra vori 2006, og ar var erindi mnu vel teki og ljfmannlega (a vantai ekki heldur Hagstofunni), og n liggja tlur embttisins fyrir og birtast myndinni hr a ofan. Hn snir, svo a ekki verur um villzt, a hyggjur manna af auknum jfnui reyndust eiga vi gild rk a styjast: jfnuur slandi hefur aukizt miki r fram af ri san 1993. Myndin snir Gini-stula fyrst mia vi heildartekjur hjna og samblisflks, ur en skattar eru af eim greiddir og btur egnar (rauu slurnar) og heildartekjur eftir skatta og btur, a er a greiddum skttum og egnum btum (gulu slurnar). Gini-stuullinn er vitekinn mlikvari jfnu skiptingu tekna milli manna og er reiknaur r ggnum um tekjur manna, yfirleitt skv. skattframtali, og tekur minnsta lagi gildi 0, ef allir hafa smu tekjur (fullkominn jfnuur), og mesta lagi 100, ef allar jartekjurnar falla einum manni skaut (fullkominn jfnuur). Ef horft er til heimsins alls, nr Gini-stuullinn fr tplega 25 Danmrku, ar sem tekjuskiptingin er n jfnust, upp tplega 71 Namibu, ar sem hn er n talin jfnust. Gulu stularnir myndinni eiga vi rstfunartekjur me fjrmagnstekjum skv. skattframtali samt barna- og vaxtabtum a frdregnum tekju-, eignar- og fjrmagnstekjuskatti. Hr eru jfnunarhrif skattlagningar og almannatrygginga v tekin me reikninginn. Taki eftir v, a harmunurinn rauu og gulu slunum, sem lsir jfnunarhrifum skatta- og tryggingakerfisins, hefur minnka jafnt og tt allt tmabili. Hr hafa jafnaarmenn bersnilega veri a verki: myndin stafestir, a breytingar, sem gerar hafa veri skattkerfinu og tryggingakerfinu undangengin r, hafa auki jfnuinn   tekjuskiptingunni. Myndin snir, a Gini-stuullinn hefur hkka um eitt stig ri og vel a a jafnai san 1993. Gini-stuullinn hefur v hkka um fimmtn stig – a gerir nstum tvfldun! – aeins tlf rum. Mr er ekki kunnugt um, a svo skyndileg umskipti tekjuskiptingu hafi nokkurn tmann tt sr sta nlgum lndum. Fimmtn stiga munur Gini-stulum milli landa svarar til munarins jfnui tekjuskiptingu Noregi og Bandarkjunum (sj mynd 103). a yru vntanlega uppi ftur og fit Noregi, ef tekjuskiptingin ar landi hefi rskum ratug frzt sama horf og Bandarkjunum, n ess a fr v vri greint berandi sta opinberum hagskrslum. Sj meira um mli greininni Ba einhver um aukinn jfnu?, en ar eru tlurnar um sland nokkru eldri eins og mynd 102 og sennilega lakari en tlur Rkisskattstjra myndinni a ofan.


FirstPreviousIndex

Aftur heim