Stjˇrnarskipti? Strax? Hvernig?

Krafan um tafarlaus stjˇrnarskipti n˙ ■arf ekki a­ valda stjˇrnarkreppu, nema stjˇrnmßlaflokkarnir kjˇsi a­ framkalla slÝka kreppu. Ef rÝkisstjˇrnin segir af sÚr ß morgun, getur forseti ═slands me­ sam■ykki ■ingsins skipa­ utan■ingsstjˇrn, samdŠgurs ef ■vÝ vŠri a­ skipta, og h˙n tŠki ■ß strax vi­ framkvŠmdarvaldinu, ■ar me­ tali­ sambandi­ vi­ Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­inn. Skipun slÝkrar stjˇrnar myndi veita svigr˙m til a­ fresta kosningum um ˇßkve­inn tÝma, vŠri ■a­ tali­ Šskilegt eins og sakir standa. A­ ÷­rum kosti gŠti Al■ingi komi­ sÚr saman um myndun nřrrar stjˇrnar, t.d. ■jˇ­stjˇrnar allra ■ingflokka fram a­ kosningum. Ůeirri lausn ■yrfti ekki heldur a­ fylgja stjˇrnarkreppa, nema stjˇrnmßlaflokkarnir kysu a­ b˙a hana til. Utan■ingsstjˇrn kann a­ ■ykja vŠnlegri kostur n˙ en ■jˇ­stjˇrn e­a starfsstjˇrn (ˇbreytt stjˇrn fram a­ kosningum) og Štti a­ hugnast ■eim, sem hafa ßstŠ­u til a­ skelfast dˇm kjˇsenda, fari kosningar fram ß nŠsta ßri. ËlÝklegt vir­ist ■ˇ, a­ rÝkisstjˇrnin kjˇsi a­ veita forseta ═slands fŠri ß a­ skipa utan■ingsstjˇrn. Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­urinn gerir a­ sjßlfs÷g­u enga kr÷fu til ■ess, a­ rÝkisstjˇrnin, sem hann semur vi­ hverju sinni, sitji kyrr. Sjˇ­urinn skiptir sÚr aldrei af innanrÝkismßlum. Hann ■arf oft a­ semja vi­ spilltar einrŠ­isstjˇrnir og krefst ■ess ■ß ekki, a­ ■Šr fari frß, enda er hann sem betur fer ekki ■eim vopnum b˙inn, a­ hann geti sett fram slÝkar kr÷fur. Me­ lÝku lagi semur sjˇ­urinn vi­ rÝkisstjˇrnir ßn ■ess a­ krefjast ■ess, a­ ■Šr sitji um kyrrt. Bankastjˇrn Se­labankans sřnir řmis merki ■ess, a­ h˙n sÚ andvÝg efnahagsߊtluninni, sem forma­ur bankastjˇrnarinnar og fjßrmßlarß­herra hafa undirrita­ fyrir ═slands h÷nd. ┌fi­ vi­mˇt bankans veikir st÷­u ═slands og dregur ˙r lÝkum ■ess, a­ ߊtlunin nßi tilskildum ßrangri, og hlřtur a­ her­a ß kr÷funni um afs÷gn e­a brottvikningu bankastjˇrnarinnar – og einnig um rÝkisstjˇrnarskipti, ˙r ■vÝ sem komi­ er. Efnahagsߊtlun rÝkisstjˇrnarinnar og Se­labankans me­ sam■ykki sjˇ­sins er metna­arfull. H˙n gerir rß­ fyrir, a­ efnahagslÝfi­ taki dj˙pa dřfu og komist sÝ­an aftur ß rÚttan kj÷l 2011 me­ fyrirvara um mikla ˇvissu um framvinduna. Dřfan gŠti ■vÝ teki­ lengri tÝma en tv÷ ßr, kannski mun lengri, enda er umfang vandans ˇvenjulegt. Samdrßttur landsframlei­slunnar 2009 og 2010 er talinn munu nema um 10 prˇsentum, og atvinnuleysi er tali­ munu leika ß bilinu 6 til 7 prˇsent (Se­labankinn hefur spß­ meira atvinnuleysi en sjˇ­urinn). Til vi­mi­unar drˇst landsframlei­sla FŠreyja saman um ■ri­jung Ý kreppunni ■ar um 1990, og atvinnuleysi rauk upp undir fjˇr­ung af mannaflanum. Erlendar skuldir fŠreysku landsstjˇrnarinnar vegna kreppunnar voru ■ˇ Ývi­ minni 1992 en ■Šr stefna n˙ Ý hÚr heima. FŠreyingar luku skuldunum ß innan vi­ tÝu ßrum. Hef­i rÝkisstjˇrnin strax lřst ■vÝ yfir, a­ h˙n Štli a­ sŠkja um a­ild a­ ESB og taka upp evru, hef­i veri­ hŠgt a­ kanna einnig m÷guleikann ß a­ festa gengi krˇnunnar strax vi­ evruna til a­ gir­a fyrir hŠttuna ß enn meira gengisfalli og vi­bˇtarver­bˇlguskoti, n˙ ■egar krˇnan er aftur komin ß flot studd str÷ngum h÷ftum, og til a­ reyna a­ stytta landinu lei­ ˙t ˙r ˇg÷ngunum. Ůennan kost gafst sjˇ­num ekki fŠri ß a­ sko­a, ˙r ■vÝ a­ rÝkisstjˇrnin tˇk ekki af skari­ Ý Evrˇpumßlinu. Ekki er hŠgt a­ fullyr­a, a­ fast gengi hef­i vi­ nßna sko­un or­i­ ofan ß, en ekki er heldur hŠgt a­ ˙tiloka ■a­. ┌r ■vÝ a­ krˇnan var aftur sett ß flot, er ߊtlun rÝkisstjˇrnarinnar og Se­labankans Ý megindrßttum eins og h˙n Štti a­ vera. Henni fylgja skilyr­i um strangt a­hald Ý rÝkisfjßrmßlum frß 2010 og Ý peningamßlum frß byrjun. Henni fylgja einnig skilyr­i um, hversu miklum gjaldeyri Se­labankinn getur vari­ til a­ verja gengi krˇnunnar. Standi stjˇrnv÷ld ekki vi­ skilmßlana, getur sjˇ­urinn haldi­ eftir ums÷mdum ßfangagrei­slum, ■ar til ■au bŠta rß­ sitt. Sta­an n˙ er ■r÷ng, ■vÝ a­ fyrri mist÷k stjˇrnvalda auk fjßramßlakreppunnar ˙ti Ý heimi hafa valdi­ miklum ska­a. Undirsta­an er a­ řmsu leyti sterk, ■ˇtt yfirbyggingin hafi bila­. Sjˇ­slßni­ til ═slands er myndarlegt mi­a­ vi­ umfang hagkerfisins, og sjˇ­urinn telur sig taka umtalsver­a ßhŠttu me­ veitingu lßnsins, en hann er einnig me­ rÚttu bjartsřnn ß horfur ═slands fram Ý tÝmann og ■ß um lei­ ß getu rÝkisins til a­ standa Ý skilum vi­ sjˇ­inn og a­ra lßnardrottna. Um skuldaskil g÷mlu bankanna vi­ lßnardrottna sÝna og um bur­i nřju bankanna leikur ßfram ˇvissa.

FrÚttabla­i­, 4. desember 2008.


Til baka