Stórt lįn? Til hvers?

Efnahagsįstandiš er ķ ólestri eina feršina enn. Veršbólgan ęšir įfram, žótt rķkisstjórnin hafi sett sér žaš höfušmarkmiš aš halda henni ķ skefjum. Bankar og żmis fyrirtęki segja upp fólki ķ stórum stķl. Skuldir žjóšarinnar hanga į blįžręši yfir höfši hennar, erlendar skuldir jafnt sem innlendar. Innlendu skuldirnar halda įfram aš žyngjast vegna veršbólgunnar, enda er mikill hluti žeirra verštryggšur. Erlendu skuldirnar žyngjast einnig sjįlfkrafa, žegar krónan fellur. Laun almennings eru hvorki verštryggš né gengistryggš.

Rķkisstjórnin, einkum fyrri stjórn, en einnig hin, sem tók viš völdum fyrir įri, ber höfušįbyrgš į įstandinu. Stjórn rķkisfjįrmįla hefur veriš veik. Rķkissjóšur kemur nęr tómur śt śr uppsveiflu undangenginna įra. Stjórn peningamįla hefur einnig veriš ķ molum, śr žvķ aš Sešlabanki Ķslands er enn sem fyrr eins og herfang ķ sjįlftökubraski stjórnmįlastéttarinnar įn tillits til žess, aš bankinn hefši ella getaš haldiš aftur af veršbólgunni og stušlaš aš stöšugleika fjįrmįlakerfisins, hefši honum veriš sęmilega stjórnaš. Enginn stjórnmįlaflokkur andmęlti sjįlfsrįšningu nśverandi ašalbankastjóra fyrir fįeinum misserum, og enginn žeirra hefur heldur mótmęlt ofurlaunakjörum bankastjóranna, en žeir žrķr kosta skattgreišendur meira fé į hverju įri en öll hagfręšimenntun ķ Hįskóla Ķslands. Ašalbankastjórinn į samkvęmt eftirlaunalögunum frį 2003 kost į fullum eftirlaunum ķ ofanįlag eftir langan rįšherradóm. Engin įrangurstenging žar.
     Ég nefndi į žessum staš 9. september 2004, aš forréttindi, sem menn hafa skammtaš sér sjįlfir eša lįtiš ašra skammta sér, er hęgt aš taka af žeim aftur meš fullum og fyrirvaralausum rétti. Ég sagši: „Ef stjórnarmeirihlutinn į Alžingi tęki t.d. upp į žvķ aš gefa forsętisrįšherra Žingvelli eša Skaršsbók ķ kvešjuskyni meš žökkum fyrir vel unnin störf, žį gęti nżtt Alžingi snśiš viš blašinu įn žess aš bęta rįšherranum skašann.“ Nś tefla rįšherrar og žingmenn fram eignarréttarįkvęši stjórnarskrįrinnar til varnar eftirlaunalögunum illręmdu, sem žeir settu handa sjįlfum sér 2003 og hafa ekki enn fengizt til aš breyta.

 

Óstjórn efnahagsmįlanna lżsir sér mešal annars ķ žvķ, aš ķtrekušum tillögum til Sešlabankans og rķkisstjórnarinnar um aš efla gjaldeyrisforšann ķ góšęrinu var ekki sinnt. Nś loksins eftir dśk og disk rjśka menn upp til handa og fóta og kunna žį ekki önnur rįš en aš taka lįn ķ śtlöndum til aš auka foršann. Sešlabankinn veitti fyrir fįeinum vikum rangar upplżsingar um ašgang bankans aš lįnsfé frį norręnum sešlabönkum og hefur nś višurkennt ósannindin ķ verki meš žvķ aš gera eša lįta gera fyrir sig sérstakan samning um slķkan ašgang. Nżr samningur hefši veriš óžarfur, ef fyrri yfirlżsing bankans um mįliš hefši reynzt rétt.  
    Sešlabankanum er aš svo stöddu varla treystandi fyrir ašgangi aš gjaldeyrisforša annarra sešlabanka eša auknum forša yfirleitt meš žeim skuldbindingum, sem žį vęru lagšar į ķslenzka skattgreišendur. Žetta stafar af žvķ, aš Sešlabankinn viršist ekki hafa myndaš sér skošun į žvķ, hvort krónan er nś of hįtt skrįš eša of lįgt. Bankinn lét ķ fyrstu eins og gengisfall śr hęstu hęšum, žegar dollarinn kostaši innan viš 60 krónur og evran innan viš 90, vęri óžokkabragš af hįlfu erlendra vogunarsjóša og heimtaši rannsókn. Bankinn gerši žó enga tilraun til aš draga śr gengisfallinu meš žvķ aš ganga į gjaldeyrisforšann og višurkenndi ķ reynd, aš gengisfalliš var ešlilegt.
    Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn lżsti žeirri skošun ķ nżlegri skżrslu, aš gengi krónunnar žyrfti aš lękka mun meira en oršiš er. Ég er sama sinnis. Sešlabankinn žarf aš horfast ķ augu viš hįgengisvandann, sem hefur langtķmum saman legiš eins og mara į śtflutningsatvinnuvegunum og stašiš išnaši, verzlun og žjónustu stórlega fyrir žrifum. Sś hętta vofir yfir landinu, aš Sešlabankinn reyni ķ nęstu gengislękkunarhrinu aš aftra óumflżjanlegu falli krónunnar til aš halda aftur af veršbólgunni meš žvķ aš eyša nżauknum gjaldeyrisforša. Bankastjórn Sešlabankans veldur ekki lögbundnu hlutverki sķnu, hvorki žvķ aš stušla aš stöšugu veršlagi né hinu aš stušla aš virku og öruggu fjįrmįlakerfi. Sešlabankinn stóš meš tvęr hendur tómar, žegar višskiptabankarnir žurftu į sżnilegum bakhjarli aš halda. Bankarnir stóšu žvķ berskjaldašir og birtust umheiminum sem hinir einu ķ Evrópu įn ašgangs aš žrautalįnveitenda ķ gjaldgengri mynt. Ef bankastjórn Sešlabankans fęst ekki til aš segja af sér af sjįlfsdįšum, žarf Alžingi aš leysa hana frį störfum.

Fréttablašiš, 22. maķ 2008.


Til baka