Stytting framhaldssklanms

Framleiniaukningu heimsbskapnum hefur veri misskipt eftir atvinnuvegum. landbnai hefur framleininni fleygt fram fyrir tilstilli tknivingar: fyrst fundu menn upp v a lta skepnur draga hlssin og bera byrarnar, san viku burardrin fyrir vinnuvlum, og vinnuvlarnar viku fyrir tlvum, sumir segja, a sminn s nstur, og ess vegna arf sfellt frri og frri vinnandi hendur til a braufa lnd og li. Af essu stafar rltur efnahagsvandi landbnaarins um allan heim, ea rttara sagt: flksfkkun landbnai.

Svipa vi um ina: starfsflki ar fer heldur fkkandi um heiminn fyrir tilstulan tkniframfara, en eftirspurn flks eftir invarningi fer a vsu svaxandi, v a hn er ekki bundin vi fastan fjlda hitaeininga dag eins og furfin. Sama raunar einnig vi um verzlun og msa jnustu. Kaupmaurinn horninu urfti a vkja fyrir breivirkum verzlunarmistvum, svo a afkst vinnandi flks verzlun og jnustu hafa aukizt til muna. Og annig fram. En a er og verur fjgurra manna verk a flytja strengjakvartett: engar tkniframfarir ar, ea svo er sagt, og ekki heldur mislegri annarri jnustu, sem svipa er statt um. Af essu m ra skringuna rfelldum fjrhagsvanda mislegrar jnustu, ar sem tkniframfrum eru takmrk sett. ess vegna eru t.d. leikhs sfelldum krggum og mis opinber jnusta, t.a.m. heilbrigisjnusta, ea rttara sagt s hluti hennar, sem er vinnufrekastur og felst persnulegri hjkrun. mis hjkrunarstrf eru n hendi nba, sem gera sr a gu lgri laun en mrgum slendingum ykja boleg. Hver veit nema eir eigi eftir a taka leikhsin lka? Svartur Skugga-Sveinn? v ekki a?

Fjgurra manna verk?

Stldrum vi strengjakvartettana. Er a raun og veru rtt, a ar veri alls engum tkniframfrum vi komi? Um a geta veri skiptar skoanir ljsi nrrar tkni. a er hgt a halda v fram, a hljmflutningstkjum heimahsum hafi fleygt svo fram, a menn geti sumir a ru jfnu haft allt a v svipaa ngju af v a hlusta kvartetta Beethovens heima hj sr eins og tnleikaslum og kirkjum innan um ara heyrendur. Me essu mti n strengjaleikarar til fleira flks en ur: a jafnast vi tkniframfarir rum greinum. Aukin samkeppni milli lifandi flutnings og hljmdiska – og einnig milli lifandi flutnings heima og erlendis, ar e a frist vxt, a menn ski hljmleika tlndum – brnir tnlistarmenn til da. essum rkum m beita arar listir, t.d. leiklist, me skrskotun til sjnvarps, mynddiska og ar fram eftir gtunum. Efnahagsumhverfi rtta og kvikmynda hefur me lku lagi gerbreytzt me tilkomu nrrar tkni.

Kennslutkni

Og n er g loksins kominn a efninu. a hefur lngum tkazt a lta svo , a kennsla s persnuleg jnusta af sama tagi og t.a.m. leiklist og hjkrun og ar veri v engum verulegum tkniframfrum vi komi. ess vegna hafa slendingar flestir urft a ba til tvtugs eftir v a f a vera stdentar, tt stdentsaldurinn s a vsu einu til tveim rum lgri msum nlgum lndum. Menn hafa hneigzt til a mla nm rum og hugsa sem svo, a stytting nms hlyti a bitna nmsrangri. En essi hugsun er ekki alls kostar rtt. Kennslu hefur fari fram. Hr munar talsvert um tlvuvingu kennslunnar undangengin r: n er hgt a koma meira nmsefni til skila skemmri tma en ur, r v a hravirk og skvik tlvutkni hefur leyst silalegar krtartflur af hlmi. Framfrin er ekki bundin vi tlvur, v a nmsbkur t.d. hafa yfirleitt teki miklum framfrum. ess vegna m.a. frum vi lei viskipta- og hagfrideild Hskla slands fyrir hlfum rum ratug a stytta nmi hagfri r fjrum rum rj a nr breyttu nmsefni aalatrium. Stytting nmsins tkst vel alla stai, svo vel, a msar arar nmsbrautir innan Hsklans hafa san kosi a fara smu lei. Styttingin geri okkur kleift a laa enn betri nemendur a hagfri en ur og skila eim fyrr t framhaldsnm og vinnumarka og sparai annig strf.

essu ljsi er fyrirhugu lkkun stdentsaldurs lngu tmabr. En a er ekki sama, hvernig a henni er stai. a er vnlegast a stytta nmi, ar sem slakinn er mestur, og hann er trlega meiri grunnsklum en framhaldssklum. Menn mega ekki ganga t fr v sem gefnum hlut, a kennslutknin standi sta og nmstminn einn s tkur mlikvari nmsrangur, v a svo er ekki. Nm tekur minni tma me auknum afkstum kennslu.

Frttablai, 26. febrar 2004.


Til baka