Leikh˙s Ý ßl÷gum

Ůa­ var rÚtt fyrir frumsřningu ß Litla svi­i Ůjˇ­leikh˙ssins. Vettvangur leiksins var ni­urnÝdd jßrnbrautarst÷­ einhvers sta­ar inni Ý mi­ju R˙sslandi. Ůa­ er ekki au­velt a­ hugsa sÚr ˇhrjßlegra umhverfi, ■vÝ a­ ni­urnÝ­sla er ˇvÝ­a eins ofbo­sleg og Ý dreif­um bygg­um R˙sslands. Sessunautur minn halla­i sÚr a­ mÚr, ■egar sřningin var a­ hefjast, og hvÝsla­i: Ůeir hef­u geta­ spara­ sÚr leikmyndina, h˙si­ dugir. Ůa­ mßtti til sanns vegar fŠra. Ůegar Úg horfi ß ■etta s÷gufrŠga og fallega h˙s, ■ß blasa vi­ augum blŠ­andi sßrin ß ˙tveggjunum. M˙rh˙­in er smßm saman a­ molna utan af h˙sinu og me­ henni verndin, sem h˙n ßtti a­ veita veggjunum. Suma daga liggja stˇr brot ˙r m˙rnum ß stÚttunum vi­ h˙si­, nřfallin til jar­ar eins og loftsteinar. NŠrri mß geta, hversu ßstatt er um h˙si­ a­ innanver­u, ■ar sem starfsmenn ganga einir um sali. ┴horfendarřmi­ var gert upp fyrir fßeinum ßrum, en ■a­ er ekki nˇg: h˙si­ vir­ist vera a­ hrynja. Ůjˇ­leikh˙si­ er eitt af ˇskab÷rnum ═slands. Ůa­ hefur frß ÷ndver­u rŠkt hlutverk sitt me­ miklum brag. Ůarna hefur jafnan veri­ valinn ma­ur Ý hverju r˙mi, og ■jˇ­in hefur haldi­ ver­skulda­a trygg­ vi­ h˙si­ eins og mikil a­sˇkn a­ sřningum ■ar vitnar um. Vi­ eigum enn sem fyrr fj÷lm÷rgum afbrag­sleikurum ß a­ skipa og ÷­ru leikh˙sfˇlki. Ůetta fˇlk hefur ekki lßti­ neinn bilbug ß sÚr finna, ■ˇtt h˙si­ sÚ a­ hrynja. Opinberum byggingum er bersřnilega gert mishßtt undir h÷f­i. Al■ingish˙si­ vir­ist vera Ý st÷­ugri endurbyggingu. Ekki ver­ur sÚ­, a­ fjßrskortur hßi ■eim framkvŠmdum. Vistarverur stjˇrnmßlamannanna hafa forgang. Ůjˇ­minjasafninu var ß hinn bˇginn leyft a­ grotna svo ni­ur, a­ umbygging ■ess ß sÝnum tÝma var­ miklum mun dřrari en h˙n hef­i or­i­, hef­i vi­haldi h˙ssins veri­ sinnt Ý tŠka tÝ­. Ůjˇ­leikh˙si­ er ß s÷mu lei­, enda segir Ý skřrslu FramkvŠmdasřslu rÝkisins frß 2003: ,,Allan tÝmann sÝ­an (1950, innskot mitt) hefur e­lilegt vi­hald og endurnřjun h˙ssins veri­ lßtin sitja ß hakanum”. Vi­ger­ir ß h˙sinu 1988-94 gengu undir nafninu Endurreisn Ůjˇ­leikh˙ssins, en ■Šr nß­u ■ˇ a­eins til gestasvŠ­anna Ý su­urßlmu h˙ssins og kostu­u nŠrri 800 mkr. RÝkisstjˇrnin hefur n˙ heiti­ 250 mkr. fjßrveitingu til frekari vi­ger­a. Til a­ lj˙ka endurreisninni, sem a­ var stefnt 1988, ■arf ■ˇ um 300 mkr. ß ßri Ý sex til sj÷ ßr. Og ■ß erum vi­ bara a­ tala um byggingarfÚ. Ůessu verki ■arf a­ lj˙ka. ┴stand Ůjˇ­leikh˙ssins vitnar um langvinna vanrŠkslu. Fjßrveitingar rÝkis og bygg­a til menningarmßla eru of naumar. Fjßrveitingarvaldi­ vir­ist ekki gera sÚr fulla grein fyrir ■vÝ, a­ blˇmleg menning borgar sig, ■ˇtt h˙n ■urfi me­gj÷f. Borgarleikh˙si­ břr einnig vi­ of ■r÷ngan fjßrhag. ═slenska ˇperan břr vi­ svo krappan kost, a­ margir Ýslenzkir ˇperus÷ngvarar syngja n˙ or­i­ miklu oftar Ý erlendum ˇperuh˙sum en hÚr heima. RÝkis˙tvarpi­ stendur svo illa, a­ ■vÝ er ˇkleift a­ kosta innlenda dagskrßrger­ svo sem vert vŠri. ┴stsŠlustu skßldverk ■jˇ­arinnar hafa fŠst veri­ fest ß filmu handa sjˇnvarpi, enda ■ˇtt leiknar kvikmyndir eftir skßlds÷gum ■yki sjßlfsagt sjˇnvarpsefni Ý ÷­rum l÷ndum og myndu henta vel til ˙tflutnings hÚ­an a­ heiman, vŠri vel a­ ■eim sta­i­. Af ■essu lei­ir lakara og fßbrotnara sjˇnvarpsefni handa ßhorfendum hÚr heima en ella vŠri Ý bo­i og fŠrri tŠkifŠri handa Ýslenzkum leikurum og ÷­rum leikh˙sm÷nnum til landnßms Ý ˙tl÷ndum, svo sem ■eim vŠri ■ˇ Ý lˇfa lagi­, ef vel ger­ar Ýslenzkar myndir vŠru reglulega ß dagskrß norrŠnna og annarra erlendra sjˇnvarpsst÷­va. RÝkissjˇnvarpi­ ß a­ vera lyftist÷ng undir leiklistina og ÷fugt. Ůessa taug vantar. Leikh˙slÝfi­ stendur h÷llum fŠti fyrir viki­ – og sjˇnvarpi­ ekki sÝ­ur. ┌tvarpsleikh˙si­ stendur sig a­ s÷nnu vel, en ■a­ er ekki nˇg, ■vÝ a­ flesta sjˇnleiki ■urfa menn helzt a­ sjß og heyra. EinkavŠ­ing myndi engan vanda leysa Ý leikh˙sinu. R÷kin fyrir ˙tvarpi og sjˇnvarpi ß vegum rÝkisins eru af sama toga og tilvistarr÷k Ůjˇ­leikh˙ssins. Ef einkaleikh˙s vŠru ein um hituna, vŠri minni ßrangurs a­ vŠnta en ella vegna ■ess, a­ einkaleikh˙s hneigjast til a­ vanmeta fÚlagsgildi­: ■au taka ■a­ yfirleitt ekki me­ Ý reikninginn, a­ leiklist bŠtir mannfÚlagi­ lÝkt og a­rar listir, frŠ­i og vÝsindi. Ůess vegna ■urfum vi­ Ůjˇ­leikh˙si­. Og ■ess vegna megum vi­ ekki lßta h˙si­ halda ßfram a­ drabbast ni­ur.

FrÚttabla­i­, 10. nˇvember 2005.


Til baka