Žaš tókst – eša hvaš?

Žeir geta ekki kvartaš undan žvķ, aš žeir hafi ekki veriš varašir viš.

Ķ žrjį įratugi óslitiš hafa hagfręšingar og ašrir śtmįlaš fyrir fólkinu ķ landinu naušsyn žess aš stjórna fiskveišum meš hagfelldum og réttlįtum hętti. Mörgum okkar var žaš aš vķsu ljóst, aš hagkvęmt bśskaparlag hefur ekki įtt upp į pallboršiš į Ķslandi, sumpart vegna rammskakkrar kjördęmaskiptingar, sem hlóš – og hlešur enn! – undir markašsfirringu og mešfylgjandi óhagkvęmni ķ żmsum greinum, einkum ķ landbśnaši, sjįvarśtvegi og samgöngum, og sumpart vegna strķšsgróšans, sem streymdi inn yfir landiš eftir 1940 og byrgši sumum sżn og blindaši af žeim hagskyniš, svo sem algengt er um óveršskuldašar himnasendingar, t.d. olķufundi Arabažjóšanna. Viš vorum žó aldrei ķ vafa um žaš, aš fólkiš ķ landinu myndi ekki lįta bjóša sér freklegt ranglęti til lengdar. Žetta var spurning um tķma.

Vitlaust gefiš

Žetta gekk hęgt framan af, žaš veršur aš segjast eins og er. Žegar ljóst varš, aš róttękra umbóta į fiskveišistjórninni var žörf įriš 1983, žį afréšu žįverandi rķkisstjórnarflokkar, Sjįlfstęšisflokkur og Framsóknarflokkur, aš selja śtvegsmönnum sjįlfdęmi, eša žvķ sem nęst, um setningu nżrra fiskveišistjórnarlaga. Śtvegsmenn gripu tękifęriš fegins hendi og féllust į hagkvęmari fiskveišistjórn gegn žvķ, aš réttlętissjónarmiš vęru lįtin sigla lönd og leiš. Žeir féllust m.ö.o. į žaš višhorf, aš eftirleišis skyldi reynt aš nį leyfilegum hįmarksafla śr sjó meš sem minnstum tilkostnaši, en žį gegn žvķ, aš žeir fengju sjįlfir aš hirša allan įvinninginn af hagręšingunni – alla fiskveiširentuna, sem svo er kölluš. Žeir gengu jafnvel svo langt sumir aš leggja žaš til, aš ķ fiskveišistjórnarlögin yrši sett įkvęši žess efnis, aš nytjastofnar į Ķslandsmišum vęru séreign śtvegsmanna. Žessi yfirgangur hlaut aš koma žeim ķ koll og helztu erindrekum žeirra į vettvangi stjórnmįlanna. Aš nokkrum tķma lišnum varš nišurstašan sś, aš fiskstofnarnir voru skilgreindir aš lögum sem sameign žjóšarinnar eins og t.a.m. olķan ķ Noregi. Įn žessa lykilįkvęšis hefšu fiskveišistjórnarlögin trślega ekki lifaš af. Samt fengu śtvegsmenn žvķ rįšiš, aš sameignarįkvęšiš hefur veriš óvirkt frį öndveršu.

Óbilgirnin breiddi śr sér. Haršdręgir sérhagsmunaseggir virtust lķta svo į, aš žeim vęru allir vegir fęrir. Žeir kenndu mótmęli gegn ranglętinu ķ kvótakerfinu viš öfund – og byrjušu aš žręta fyrir žaš, aš fįtękt vęri til į Ķslandi og annaš eftir žvķ, sömu mennirnir. Eignarréttarvernd varš vķgorš ķ stjórnmįlasamręšum ķ fyrsta skipti, en slķkur mįlflutningur hljómar ekki vel śr munni žeirra, sem standa vörš um illa fenginn auš. Andrśmsloftiš, sem umlukti séržjónustu rķkisvaldsins viš sjįvarśtveginn, hęgši į frķvęšingu višskiptalķfsins.

Nś geldur flokkur afhroš

En žetta hafšist smįm saman. Žar munaši talsvert um lišveizlu dagblašanna, ekki sķzt Morgunblašsins, žótt blašiš slęgi aš vķsu śr og ķ, og einnig alžjóšastofnana. Sķšan slógust stjórnmįlaflokkarnir ķ hópinn einn af öšrum, sumir hikandi, ašrir beinlķnis bölvandi og ragnandi, svo aš nś eru žeir allir oršnir veišigjaldsflokkar, a.m.k. aš nafninu til, fullt hśs žar. Forustumenn Sjįlfstęšisflokksins skelltu žó skollaeyrum viš ķtrekušum višvörunum um yfirvofandi fylgishrun af völdum óhagkvęmrar og ranglįtrar fiskveišistefnu og sitja nś eftir meš sįrt enniš. Žeir geta sjįlfum sér um kennt. Eftirvęnting réttlįtra endar ķ gleši.

Kjósendur hafa nś veitt Sjįlfstęšisflokknum rękilega rįšningu. Undir ešlilegum kringumstęšum lęgi žaš beint viš, aš höfušsigurvegari kosninganna, Samfylkingin, og Framsóknarflokkurinn reyndu nś aš mynda nżja rķkisstjórn, enda hafa framsóknarmenn léš mįls į breyttri skipan fiskveišistjórnarinnar. Fari svo, žį rķšur į žvķ, aš nżr žingmeirihluti endurtaki ekki mistökin frį 1983, meš öfugum formerkjum. Žį var réttlętissjónarmišum kastaš fyrir róša meš illum afleišingum. Uppsöfnuš gremja mį ekki verša til žess, aš hagkvęmni ķ śtgerš verši nś lįtin sitja į hakanum ķ nafni réttlętis. Hagkvęmni og réttlęti geta haldizt ķ hendur viš veišigjald, t.d. meš vel śtfęršu uppboši nżrra og fyrndra aflaheimilda. Nżrrar rķkisstjórnar bķšur einnig annaš verk: aš sękja um ašild Ķslands aš Evrópusambandinu. Ķ žvķ mįli er Sjįlfstęšisflokkurinn einskis nżtur eins og sakir standa.

En samt gerist e.t.v. ekkert af žessu ķ brįš, eftir svohljóšandi reglu: Nś geldur flokkur afhroš, og myndar hann žį rķkisstjórn. Žaš vęri žį ekki ķ fyrsta skipti ķ sögu lżšveldisins.

Fréttablašiš, 15. maķ 2003.


Til baka