Heilbrig­i, tˇnlist, hagvaxtarrŠkt

Brˇ­urparturinn af ■rˇunara­sto­ rÝkra ■jˇ­a vi­ fßtŠkar hefur hinga­ til veri­ bundinn vi­ framkvŠmdafÚ: brřr, skˇla, vegi, spÝtala, virkjanir og ■annig ßfram. Minna hefur fari­ fyrir řmislegri hjßlp Ý frÝ­u, enda ■ˇtt t.a.m. bein heilbrig­isa­sto­ geti einnig komi­ fßtŠkum ■jˇ­um a­ miklu gagni, ■vÝ a­ hitabeltissj˙kdˇmar eins og malarÝa o.fl. eru vÝ­a mannskŠ­ir og draga mßtt ˙r m÷rgum hinna, sem halda ■ˇ lÝfi. LÝtill vafi leikur ß ■vÝ, a­ t.d. kristnibo­ og řmis skyld fÚlagsa­sto­ hefur skila­ miklum ßrangri vÝ­a um fßtŠkral÷nd ■ri­ja heimsins. Af ■essum s÷kum m.a. er ßstŠ­a til a­ Ýtreka ■ß till÷gu, a­ ═slendingar leggi v÷ldum fßtŠkum l÷ndum li­ me­ ■vÝ a­ bjˇ­a fram heilbrig­is■jˇnustu. Ůar er ■÷rfin brřn, og ■ar h÷fum vi­ řmislegt fram a­ fŠra. Vi­ eigum ß a­ skipa vel mennta­ri, flÝnkri og fj÷lhŠfri stÚtt lŠkna og hj˙krunarfˇlks. Heilbrig­is■jˇnusta hentar vel til ˙trßsar ß erlendar slˇ­ir vegna ■ess, a­ ■ar kunnum vi­ sÚrstaklega vel til verka.

Indverjum hefur tekizt a­ gera heilbrig­ishjßlp a­ ˙tflutningsatvinnuvegi. Indverskir spÝtalar eru margir vel manna­ir og bjˇ­a řmsar lŠknisa­ger­ir vi­ a­eins um sj÷ttungi ■ess kostna­ar, sem sj˙klingar ■yrftu ella a­ bera ß bandarÝskum heilbrig­isstofnunum. Sj˙klingar a­ vestan flykkjast n˙ til Indlands Ý hjartaskur­i o.m.fl. Ůetta gŠtum vi­ ═slendingar einnig gert, ef vi­ bara vildum: bo­i­ betur en erlendir spÝtalar, einkum bandarÝskir, og la­a­ erlenda sj˙klinga hinga­ heim undir lŠknishendur Ý stˇrum stÝl. ŮvÝ ekki ■a­? Vi­skiptabankarnir hÚr heima h÷f­u ekki fyrr losna­ ˙r fa­mi rÝkisins en ■eir hˇfu stˇrfellda ˙trßs til annarra landa, einkum KB banki. RÝkisspÝtalarnir gŠtu vafalÝti­ fari­ eins a­, ef ■eir losnu­u undan sama oki.

Eitt lÝti­ dŠmi segir Ý rauninni allt, sem segja ■arf. KarˇlÝnska sj˙krah˙si­ Ý SvÝ■jˇ­ er rÝkisspÝtali eins og LandspÝtalinn – hßskˇlasj˙krah˙s. Sß er ■ˇ munurinn ß, a­ sŠnska sj˙krah˙si­ kynnir stjˇrnarmenn sÝna ß vefsetri h˙ssins me­ ■vÝ a­ undirstrika sterka st÷­u ■eirra og starfsreynslu Ý atvinnulÝfinu, enda sitja Ý stjˇrninni forstjˇrar stˇrfyrirtŠkja og a­rir slÝkir. ┴ vef LandspÝtalans ■ˇtti ß hinn bˇginn fara vel ß a­ merkja stjˇrnarmenn spÝtalans me­ listabˇkst÷fum stjˇrnmßlaflokkanna. Bˇkstafirnir voru numdir brott fyrir nokkru, en ■a­ er ekki nˇg, ■vÝ a­ vandinn felst ekki Ý flokksstimplunum einum. Fyrir stjˇrnarnefnd LandspÝtalans, eins stŠrsta og mikilvŠgasta fyrirtŠkis landsins, fˇr til skamms tÝma sveitarstjˇri Grřtubakkahrepps. Fyrirkomulag yfirstjˇrnar LandspÝtalans er s÷mu Šttar og yfirrß­ rÝkisins yfir b÷nkunum um langt ßrabil, og s˙ skipan olli ■jˇ­inni ˇmŠldum ska­a, enda hurfu menn loksins frß henni eftir ■rßfelldar fort÷lur. Yfirstjˇrn LandspÝtalans er me­ lÝku lagi l÷ngu komin fram yfir sÝ­asta s÷ludag.

Aftur til AfrÝku: a­flutt menntun getur einnig gert miki­ gagn Ý fßtŠkrarÝkjum, ■ar sem menntun fˇlksins er ßfßtt ß ÷llum skˇlastigum. Ůar geta erlendir kennslukraftar skipt sk÷pum, ekki sÝzt ef ■eim tekst a­ efla og bŠta kennaramenntun og hjßlpa heimam÷nnum me­ ■vÝ mˇti til sjßlfshjßlpar. I­nmenntun, t÷lvu■jßlfun, allra handanna starfsmenntun: allt slÝkt hjßlpar. RÝkar ■jˇ­ir mŠttu ■vÝ gera meira a­ ■vÝ a­ fylgja fjßrsendingum eftir me­ hjßlp Ý frÝ­u: me­ ■vÝ a­ senda fˇlk ß framandi slˇ­ir til a­ lŠkna, kenna og lÝkna.

Og spila og syngja. Menningara­sto­ getur lÚtt m÷nnum lÝfi­, ■ˇtt efnahagur ■eirra sÚ ■r÷ngur. AfrÝka ß a­eins eina tegund tˇnlistar frß okkar evrˇpsku bŠjardyrum sÚ­, og h˙n er ekki af verri endanum, ■a­an kom djassinn, en ■ß vantar klassÝska tˇnlist. Ůeir kunna ekki einu sinni ß Mozart, flestir Ýb˙ar AfrÝku hafa aldrei heyrt ß hann minnzt – nema ■ß helzt Ý ■eim l÷ndum, ■ar sem eru starfandi sinfˇnÝuhljˇmsveitir. Einnig hÚr er verk a­ vinna. ŮvÝ segi Úg: sendum tˇnlistarfˇlk til fßtŠkra landa lÝkt og vi­ sendum ■a­ Ý skˇlana hÚr heima a­ syngja og spila fyrir nemendurna. Hugsunin er hin sama: a­ lj˙ka upp luktum dyrum. ═ hverjum ßheyrendahˇpi, hvort heldur Ý Ýslenzkum skˇlum e­a afskekktum bygg­um AfrÝku, kann alltaf a­ leynast einhver, sem ver­ur rÝkari Švina ß enda vi­ ■a­ eitt a­ fß ˇvŠnt tŠkifŠri til a­ heyra nřja tˇnlist. Ůa­ munar um tˇnlist Ý Ýslenzku efnahagslÝfi eins og ┴g˙st Einarsson prˇfessor rekur Ý bˇk sinni HagrŠn ßhrif tˇnlistar (2004). Ekki nˇg me­ ■a­: tˇnlist er tilvalin ˙trßsargrein.

FrÚttabla­i­, 3. febr˙ar 2005.


Til baka