Erum vi of f?

Oft heyri g sagt, einkum eftir hrun, a slendingar su of fir til a geta haldi uppi hagslu og heilbrigu samflagi. essi skoun hvlir tveim meginstoum. nnur er essi: Lti land lur fyrir skort hfum mannskap. En segi g: Flk er a jafnai alls staar eins a upplagi hvort heldur litlum lndum ea strum. Eini markveri munurinn flki fr einu landi til annars er s, a sum lnd hla betur en nnur a snu flki. Mli snst um runarstig, ekki flksfjlda. Hrefni er alls staar eins, en a er af manna vldum mislangt komi roskabrautinni. Aenu til forna bjuggu 200.000 manns og vegnai vel. Feneyjar og Flrens blmstruu mildum me 115.000 og 70.000 ba. Hin stoin undir eirri skoun, a fmenni s „mesta flagsbl slendinga,“ eins og Einar Benediktsson skld komst a ori (slendingar voru um 100.000), er essi: Fmenni kallar innherjaviskipti, klkuskap og spillingu, v a allir ekkja alla og hylma yfir me llum. essu er g ekki heldur sammla. fmennum lndum tti a veitast auveldara en ella a reisa skorur vi spillingu einmitt vegna ess, a allir vita, hvar skrinn kreppir. Hr er a msu a hyggja, bi rkum og reynslu. Lndum heimsins hefur fjlga verulega sustu r, og au eru n a mealtali fmennari en fyrr. rin 1990-1994 uru til tuttugu n lnd vi hrun Sovtrkjanna og af rum stum. Smin gerir n minna til en ur, ar e grei millilandaviskipti gera hverju landi kleift a bta sr upp hagri smarinnar me viskiptum vi tlnd. Sm, a er flksf, hefur bi kosti og galla. Grsku heimspekingarnir Platon og Aristteles hldu fram kostunum. Platon fri rk a v, a rttur fjldi heimila hvers lands vri 5.040; etta er ekki prentvilla. Mia vi tu manns heimili (brn, gamalmenni, rla og anna bali) ir etta um 50.000 manns allt. Platon vildi, a flksfjldinn vri ekki meiri en landi olir. Aristteles taldi, a hvert rki yrfti a vera ngu lti til a lta a stjrn og jafnframt ngu strt til a geta stai undir sr. Rk Aristtelesar hafa staizt tmans tnn. Kjarni mlsins er s, a smlnd eru samheldnari en str lnd og hafa v jafnan frri srhagsmunahpa og a v skapi skrri stjrn snum mlum frii fyrir lf og sundurykkju, sem einkennir sum fjlmenn samflg, ekki Japan. En smin kostar sitt, v a frri skattgreiendur standa bak vi fastakostnainn vi opinbera jnustu. Smlnd urfa a bta sr upp hagri smarinnar me skilvirkri hagstjrn og eru lklegri til a ba yfir ngum aui til a hafa r gri og spilltri stjrnsslu. annig getur sm leitt af sr spillingu og einnig gegnum fkeppni, klkuskap og refsileysi skjli mevirks kruvalds og dmskerfis. Auk ess eiga stjrnvld litlum lndum auveldara me a halda fjlmilum skefjum. Hagkvmni strarinnar er ekki heldur einhlt, ar e strum lndum geta stjrnvld krafti strarinnar stundum kreist meira t r aulindum lands og sjvar til a frigja bakhjarla sna og komast v upp me verri stjrnarhtti en ella. Af essum rkum ba bga m ra, a vi urfum a spyrja: Hvort vegur yngra, kostir smarinnar ea gallarnir? Hr koma reynslurkin til skjalanna. Rannsknir sna, a spilling er heildina liti minni litlum lndum en strum, ef eitthva er. Smin virist efla ahaldi a spillingarflunum meira en hn tir undir spillinguna. Spilling er alvarlegt vandaml Indlandi og Kna, tveim langfjlmennustu lndum heims. Rannsknir sna einnig, a litlum lndum vegnar a jafnai betur en strum efnahagslegu tilliti. Kostir smarinnar yfirgnfa gallana. Risunum tveim Asu fleygir samt fram. g geri fyrir nokkrum rum eigin athugun mlinu og komst a smu niurstu og flestir arir. Einn lykillinn a velgengni smlandanna virist vera, a eim tekst oft a velta msum fastakostnai smarinnar yfir herar fjlmennari vinarkja lkt og slendingar ltu Atlantshafsbandalagsjirnar kosta varnir slands meira en 60 r, ar til herinn hvarf braut um ri gegn vilja slenzkra stjrnvalda. Ef flksf dregur r spillingu og rvar hagvxt, svo sem rannsknir virast benda til, bta au tindi horfur slands. Reynslan snir a auki, a minni spilling glir vxtinn. Vandi slands er v ekki flksfin, heldur spillingin auk annars. a er gott, ar e a er miklu hampaminna a upprta spillinguna en margfalda flksfjldann. Vi urfum a snast gegn spillingunni me hug og ori. ess vegna lagi g til hr Frttablainu 8. jl 2010, a srstk stofnun yri sett ft til a hamla spillingu slandi lkt og gert var Svj 2006, spilltu landi a kalla. N leyfi g mr a treka tillguna.

Frttablai, 12. ma 2011.


Til baka