Tveir dagar til stefnu

Reykjavķk – Žegar bankakerfiš hrundi fyrir tķu įrum žurftu margir aš axla žungar byršar. Žśsundir misstu heimili sķn. Tjóniš af völdum hrunsins er tališ nema samanlagšri landsframleišslu Ķslands ķ sex įr. Tvo žrišju hluta skašans, jafnvirši landsframleišslu Ķslands ķ fjögur įr, bįru śtlendingar, einkum eigendur erlendra banka sem föllnu bankarnir gįtu ekki stašiš ķ skilum viš. Žrišjung skašans, jafnvirši landsframleišslu Ķslands ķ tvö įr, bįru Ķslendingar sjįlfir. Munaši žar mest um hrun į hlutabréfamarkaši, rżrnun lķfeyrissjóša og kostnaš skattgreišenda vegna fjįrmögnunar nżrra banka į rśstum gömlu bankanna og vegna endurfjįrmögnunar Sešlabanka Ķslands sem varš tęknilega gjaldžrota. Žessi fjįrmögnun nam 36% af landsframleišslu og skiptist jafnt milli föllnu bankanna annars vegar (18%) og Sešlabankans hins vegar (18%).

Hęstiréttur hefur dęmt 36 bankamenn og tengda ašila til samtals 92 įra fangavistar fyrir żmis brot tengd hruninu svo sem lżst er į vefsetri Gagnsęis, samtaka gegn spillingu. Réttarhöldum yfir bankamönnum er žó ekki enn fulllokiš. Féš sem hvarf śr bönkunum ķ hruninu er ófundiš enn.

Ķ skżrslu sinni (7. bindi, bls. 318-321) taldi Rannsóknarnefnd Alžingis (RNA) žrjį sešlabankastjóra hafa sżnt af sér vanrękslu ķ skilningi laga. Nżjar upplżsingar komu ķ ljós žegar Morgunblašiš birti 18. nóvember 2017 śtskrift af sķmtali sešlabankastjóra og forsętisrįšherra, sķmtali sem Sešlabankinn hafši haldiš kyrfilega leyndu ķ meira en nķu įr, jafnvel gagnvart Alžingi. Ķ sķmtalinu kemur fram aš Sešlabankinn įkvaš aš lįna Kaupžingi 500 milljónir evra auk fyrri lįna og bankastjórinn segir ķ sķmann: „Ég bżst viš žvķ aš viš fįum ekki žessa pen­inga til baka.“ Žaš kom į daginn. Ašeins helmingur fjįrins fékkst endurgreiddur.

Mišaš viš dómaframkvęmd fyrri įra hefši bankastjórnin įtt aš sęta sakamįlarannsókn vegna gruns um aš hafa framiš umbošssvik ķ opinberu starfi skv. 249. grein almennra hegningarlaga, grein sem er einföld og aušskilin: „Ef mašur, sem fengiš hefur ašstöšu til žess aš gera eitthvaš, sem annar mašur veršur bundinn viš, eša hefur fjįrreišur fyrir ašra į hendi, misnotar žessa ašstöšu sķna, žį varšar žaš fangelsi allt aš 2 įrum, og mį žyngja refsinguna, ef mjög miklar sakir eru, allt aš 6 įra fangelsi.“ Hęstiréttur hefur žegar dęmt 22 bankamenn og ašra seka um brot gegn žessu įkvęši.

Bankarnir fóru allir eins aš fram aš hruni aš heita mį. Samt hefur dómum yfir bankamönnum veriš misskipt milli banka. Kaupžingsmenn hafa til žessa fengiš 36 įr, Glitnismenn 19, sparisjóšamenn 12 įr, Landsbankamenn 11 įr og ašrir 14 įr, samtals 92 įr. Sešlabankastjórarnir hafa sloppiš viš įkęru enda žótt žeir hafi meš rįšslagi sķnu lagt jafnžungar byršar į skattgreišendur ķ landinu eins og stjórnendur višskiptabankanna žriggja og sparisjóšanna.

Saksóknurum hefši veriš ķ lófa lagiš aš rannsaka meint umbošssvik af hįlfu Sešlabankans varšandi risalįniš til Kaupžings, en žaš hefur ekki veriš gert svo vitaš sé. Bankarįši Sešlabankans ber skv. lögum aš hafa eftirlit meš žvķ aš bankinn starfi ķ samręmi viš lög. Bankarįšinu bar žvķ aš bišja um opinbera rannsókn į Kaupžingslįninu eftir žeirri reglu aš ešlilegt sé aš ósk um rannsókn berist af meintum brotavettvangi. Bankarįšiš viršist hafa vanrękt žessa lagaskyldu. Fundargeršir rįšsins eru leyniskjöl.

Žingnefnd sem Alžingi fól aš undirbśa višbrögš žingsins viš skżrslu RNA óskaši voriš 2010 eftir rannsókn į meintri vanrękslu sešlabankastjóranna og forstjóra Fjįrmįlaeftirlitsins. Settur saksóknari svaraši žrem vikum sķšar: „Nišurstaša setts saksóknara er aš umfjöllunarefni og įlyktanir rannsóknarnefndar Alžingis … gefi aš svo stöddu ekki tilefni til aš efna til sakamįlarannsókna į hendur Davķš Oddssyni, Eirķki Gušnasyni, Ingimundi Frišrikssyni og Jónasi Fr. Jónssyni.“ Engin gögn eru tilfęrš ķ bréfinu til aš skżra žessa nišurstöšu sem er andstęš vel rökstuddri nišurstöšu RNA enda féllst Landsdómur į hlišstęša nišurstöšu RNA varšandi Geir H. Haarde fv. forsętisrįšherra. Tveir hinna brotlegu bankastjóra hafa gert lķtiš śr RNA. Annar žeirra hefur sagt į prenti: „Skżrsla rannsóknarnefndar endurspeglar annars vegar įlit žeirra sem ķ nefndinni sįtu og hins vegar įlit žeirra sem hśn ręddi viš.“ Hann var endurrįšinn til starfa ķ Sešlabankanum fyrir nokkru.

Alžingi samžykkti 7. nóvember 2012 aš lįta rannsaka einkavęšingu bankanna 1998-2003. Rannsóknin fór ekki fram. Meint brot ķ tengslum viš einkavęšinguna fyrntust 2013. Nś sżnist Alžingi ętla aš halda uppteknum hętti. Eftir tvo daga, 6. október, fyrnist meint brot sešlabankastjóra varšandi risalįniš til Kaupžings. Meint brot sešlabankastjóranna voru framin ķ opinberu starfi sem varšar allt aš helmings žyngingu refsingar skv. 138. grein almennra hegningarlaga.

Meint lögbrot meš stjórnmįlaķvafi eru enn lįtin višgangast į Ķslandi lķkt og fyrr. Traust er ķ molum, bęši traust į mörgum stofnunum samfélagsins og traust milli manna. Spillingin ęšir įfram ķ skjóli refsileysis.

 

Fréttablašiš, 4. október 2018.


Til baka