tgnguleiir

Mrgum Afrkulndum fleygir fram, en mislegt stendur samt eim, ar meal rija kjrtmabili. Vandinn er essi: margar Afrkujir hafa brennt sig illilega einri og stjrn og hafa v reynt a efla lri me v til dmis a takmarka kjrgengi forseta sinna vi tv kjrtmabil a bandarskri fyrirmynd. Takmarki er a veita fersku lofti inn stjrnmlin me reglulegu millibili og aftra sitjandi forsetum fr v a hanga vldum snum eins og hundar roi. etta ykir hafa gefizt vel Bandarkjunum og annars staar. Bandarkjamenn hafa aeins einu sinni viki fr essari reglu: a var egar Franklin D. Roosevelt var endurkjrinn forseti anna sinn 1940, rija kjrtmabili r, og aftur 1944. Fram a v hafi a veri rofa hef, a forsetar Bandarkjanna stu embtti tv kjrtmabil mesta lagi. Hefarrof Roosevelts tti rttltanlegt miri heimsstyrjld, og hann sigrai keppinauta sna me yfirburum bi skiptin. Bandarkjamenn bttu kvi um tv kjrtmabil forseta stjrnarskr sna 1951. Nokkrar Afrkujir hafa gert hi sama. Fyrir eim vakir auki lri og virkari valddreifing eins og Amerku. Stjrnarskr Bandarkjanna er frvkjanleg: undan henni verur ekki vikizt undir nokkrum kringumstum, og henni er ekki heldur hgt a breyta eftir hentugleikum. etta er einn hfustyrkur bandarsks samflags. ru mli gegnir um Afrku. Byrjum gndu. A loknu lngu harstjrnarskeii ni skruliaforinginn Yoweri Mseven vldum 1986 og var san kjrinn forseti 1996 samkvmt nrri stjrnarskr, sem batt setu forsetastli vi tv fimm ra kjrtmabil. Landsstjrnin gekk vel framan af rtt fyrir msa annmarka. Forsetinn var tilleianlegur a leyfa stjrnmlaflokkum a keppa um hylli kjsenda og bar v vi, a frjls keppni milli flokka vri til ess fallin a ta undir ttblkarg. Slkur mlflutningur hrykki skammt hr heima. Mseven ni endurkjri 2001. egar lei a njum kosningum 2006, treysti hann engum til a taka vi af sr og lt v breyta stjrnarskrnni til a geta fari frambo rija kjrtmabili r – og ni kjri. Honum dugi ekki a hafa seti a vldum samfleytt tuttugu r. Hann vildi meira. Hefi hann stai upp tka t, hefi hann tt vsan viringarsess sgu lands sns. Hann hefur n trlega fyrirgert eim sessi, enda hefur stjrnarfarinu gndu hraka til muna mrg undangengin r og spilling frzt vxt. Mtframbjandi hans og fyrrum lflknir var dreginn fyrir dm fyrir kosningar, sakaur um landr og fleira. essi saga er ekki einsdmi. N stendur lsegun basanj forseti Ngeru smu sporum: hann treystir engum nema sjlfum sr til a stjrna landinu og leitar leia til a breyta stjrnarskrnni, svo a hann geti seti a vldum rija kjrtmabili r. Honum kann a takast a, og mun stjrnarfarinu ar landi lklega halda fram a hraka. basanj fr a msu leyti vel af sta lkt og Mseven, en san tk hann til vi a tefla af sr, og n ks hann a neyta stu sinnar til a sitja embtti langt fram yfir sasta sludag. Hans ba ekki heldur g eftirmli, takist honum a sveigja stjrnarskrna a vilja snum, v a me v mun hann grafa undan lri landi snu lkt og Mseven hefur gert gndu. Hvers vegna gera mennirnir etta? a stafar meal annars af v, a nju stjrnarskrrnar arna suur fr eru ekki eldfastar og rskipting valdsins milli lggjafarvalds, framkvmdarvalds og dmsvalds me strngu gagnkvmu ahaldi og eftirliti er ekki heldur ngu skr og afdrttarlaus. Hefin er of stutt, lri of ungt. Hvers vegna eygir basanj enga tgngulei? Hvers vegna fer hann ekki eftirlaun eins og Nelson Mandela forseti Suur-Afrku geri? – og a eftir bara eitt kjrtmabil. Kannski finnst honum a of snemmt. Hvers vegna tekur hann ekki Rafmagnseftirliti? Af velsmisstum? Varla. Menn hafa n skipa sjlfa sig arar eins forstjrastur. Af v a hann ekkir ekki muninn rakstraumi og ristraumi? Ekki lklegt. Kannski finnst honum Rafmagnseftirliti ekki ngu fnt og ekki ngu arvnlegt: engar utanferir, engar veizlur, engin athygli, bara straumrof og strpu laun – og vinna. g er auvita a gera a gamni mnu. a myndi aldrei hvarfla a lkjrnum afrskum leitoga a skipa sjlfan sig embtti vegum rkisins. Blin myndu draga hann sundur og saman hi.

Frttablai, 4. ma 2006.


Til baka