Ůrj˙ verk a­ vinna


Nřrrar rÝkisstjˇrnar bÝ­a ■rj˙ brřn verkefni Ý utanrÝkis- og efnahagsmßlum.


I. Evrˇpumßl

Nř rÝkisstjˇrn ■arf a­ lßta ■a­ ver­a me­al fyrstu verka sinna a­ leggja inn umsˇkn um a­ild ═slands a­ Evrˇpusambandinu og lřsa ■vÝ jafnframt yfir, a­ dr÷g a­ samningi um a­ild ver­i borin undir ■jˇ­aratkvŠ­i, ■ar sem hver ═slendingur hefur eitt atkvŠ­i ˇhß­ b˙setu. TÝmann, sem ■a­ tekur a­ semja um a­ild og me­fylgjandi rÚttindi og skyldur, getur ■jˇ­in nota­ til a­ rŠ­a ■etta mikilvŠga mßl til ■rautar til a­ vera sem bezt undir ■a­ b˙in a­ rß­a ■vÝ til skynsamlegra lykta Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu ß nŠsta kj÷rtÝmabili.

R÷k forsŠtisrß­herra gegn umsˇkn um a­ild vekja ekki traust. Hann segist vera b˙inn a­ spyrja ■ß Ý Brussel um kj÷r og kosti ═slendinga Ý sambandi vi­ sjßvar˙tvegsmßl — og a­eins afleitir kostir sÚu Ý bo­i. Ătli ■etta sÚ ekki sama svar og Einar Olgeirsson, lei­togi SˇsÝalistaflokksins sßluga, hef­i sagzt hafa fengi­, hef­i hann veri­ forsŠtisrß­herra, ■egar vi­ ■urftum a­ taka af skari­ um a­ild okkar a­ Atlantshafsbandalaginu ß sÝnum tÝma? A­ildarumsˇkn og samningar Ý kj÷lfar hennar eru eina fŠra lei­in til a­ fß ˙r ■vÝ skori­, vi­ hva­a kj÷rum vi­ ═slendingar eigum kost ß a­ ganga inn Ý Evrˇpusambandi­. Ůessa lei­ fˇru Nor­menn, ■ˇtt ■eir sÚu ekki enn komnir ß lei­arenda.

Vi­ ═slendingar ■urfum einnig a­ fß tŠkifŠri til a­ lj˙ka Evrˇpumßlinu ß lř­rŠ­isvettvangi. Ůessi sjßlfsag­i lř­rÚttur hefur veri­ haf­ur af okkur fram a­ ■essu. R÷kin me­ og ß mˇti a­ild hafa ■ˇ veri­ ■aulrŠdd. Ůessar r÷krŠ­ur hafa a­ vÝsu ßtt sÚr sta­ Ý ˇ■÷kk rÝkisvaldsins, en ■Šr vir­ast ■ˇ hafa duga­ til a­ sannfŠra meiri hluta ■jˇ­arinnar um ■a­, a­ a­ild a­ Evrˇpusambandinu fylgi lÝklega mikilvŠgari kostir en gallar. Margar sko­anakannanir Gallups og FÚlagsvÝsindastofnunar Hßskˇlans undangengin misseri og ßr sta­festa ■etta.

Ůeir, sem halda ßfram a­ standa Ý vegi fyrir ■vÝ, a­ Evrˇpumßli­ fßi lř­rŠ­islega umfj÷llun og afgrei­slu, vir­ast lßta tÝmabundna uppsveiflu Ý efnahagslÝfinu byrgja sÚr sřn og halda a­ allt sÚ Ý himnalagi. En svo er ekki, svo lengi sem landsstjˇrnendurnir hafa ekki fullan skilning ß mikilvŠgi ■ess, a­ ═slendingar sitji vi­ sama bor­ og a­rar Evrˇpu■jˇ­ir. Um ■etta ■urfa ■eir stjˇrnmßlaflokkar og samt÷k, sem eiga enn eftir a­ marka sÚr skřra stefnu Ý Evrˇpumßlinu, a­ fjalla fordˇmalaust hver ß sÝnum vettvangi sem allra fyrst. Vi­ megum ekki missa meiri tÝma en ■egar er farinn til spillis.


II. ┌tvegsmßl

Nř rÝkisstjˇrn ver­ur a­ breyta l÷gunum um stjˇrn fiskvei­a, svo a­ tryggt sÚ, a­ ˙thlutun vei­iheimilda samrřmist stjˇrnarskrßnni. Vi­br÷g­ n˙verandi rÝkisstjˇrnar og ■ingmeirihlutans ß bak vi­ hana vi­ dˇmi HŠstarÚttar Ý desember lei­ knřja ß um, a­ ■etta sjˇnarmi­ sÚ Ýtreka­. ForsŠtisrß­herra brßst vi­ dˇmnum me­ ■vÝ a­ reyna fyrst a­ varpa rřr­ ß HŠstarÚtt, og um 105 prˇfessora Ý Hßskˇla ═slands haf­i hann ■a­ a­ segja Ý ßramˇtaßvarpi, a­ ■eir vŠru ˇlŠsir ,,lř­skrumarar, sem skřla sÚr ß bak vi­ frŠ­ititla". UtanrÝkisrß­herra var vi­ sama heygar­shorn og lag­i til, a­ stjˇrnarskrßnni vŠri breytt. Sautjßn stjˇrnar■ingmenn utan af landi bŠttu grßu ofan ß svart me­ ■vÝ a­ birta sameiginlega yfirlřsingu, sem var Ý raun og veru ■ess efnis, a­ stjˇrnarskrßin samrřmist ekki hagsmunum landsbygg­arinnar.

HŠstirÚttur ■arf sem allra fyrst a­ fß tŠkifŠri til a­ fjalla um nřju fiskvei­istjˇrnarl÷gin, sem al■ingi sam■ykkti fyrir sk÷mmu. Ůa­ er ˇsŠmandi rÚttarrÝki, a­ verulegur vafi leiki ß ■vÝ, hvort svo mikilvŠg l÷g samrřmist stjˇrnarskrßnni e­a ekki. Ůessari rÚttarˇvissu ■arf a­ ey­a ßn tafar. Tilraunir til a­ tefja mßli­ — t.d. fram yfir kosningar Ý vor — jafngilda tilraunum til a­ hindra framgang rÚttvÝsinnar. Ůa­ ber alls enga nau­syn til a­ draga mßli­ ß langinn. FlřtißkvŠ­um Ý l÷gum er Štla­ a­ grei­a fyrir skjˇtri mßlsme­fer­, ■egar miki­ liggur vi­. Nřr dˇmur HŠstarÚttar gŠti ■ess vegna legi­ fyrir strax Ý vor.


III. Bankamßl

Nř rÝkisstjˇrn ver­ur a­ hreinsa lofti­ Ý bankamßlum.

Fyrir m÷rgum mßnu­um ljˇstra­i fyrrum bankastjˇri SjßlfstŠ­isflokksins Ý Landsbanka ═slands upp um meint misferli Ý bankanum og margslungi­, og var­ ekki anna­ rß­i­ af mßli hans en a­ ■ar kynni a­ einhverju leyti a­ vera um saknŠmt athŠfi a­ rŠ­a. Uppljˇstranir bankastjˇrans ßttu ekki a­ ■urfa a­ koma ß ˇvart neinum ■eim, sem ■ekkir til Ý bankaheiminum. Uppljˇstranirnar vir­ast ■ˇ ekki enn hafa kalla­ ß nein efnisleg vi­br÷g­ af hßlfu yfirvalda ÷nnur en ■au, a­ rÝkisvi­skiptab÷nkunum tveim var breytt Ý hlutafÚl÷g. Ůessi vi­br÷g­ flytja skřr skilabo­ frß rÝkisstjˇrninni: hneyksli, ef upp kemst, flřtir framf÷rum. Enn er ■ˇ ekkert fararsni­ a­ sjß ß sÚrlegum sendiherrum stjˇrnmßlaflokkanna Ý bankarß­um og bankastjˇrnum (nema einn bankarß­sma­ur ˙r stjˇrnarandst÷­unni sag­i af sÚr). Og rÝkisstjˇrnin bÝ­ur n˙ bersřnilega fŠris til a­ koma enn einum flokksgŠ­ingnum fyrir Ý bankastjˇrn Se­labanka ═slands.

┴ me­an er m.a. ■etta a­ gerast: gjaldeyrisfor­i Se­labankans er kominn ni­ur fyrir vi­tekin ÷ryggism÷rk. Undangengin ßr hefur gjaldeyrisfor­inn duga­ fyrir innflutningi Ý 3-4 mßnu­i. Algeng vi­mi­un og jafnframt gˇlf undir gjaldeyrisfor­ann Ý OECD-l÷ndum er ■riggja mßna­a innflutningur. N˙ dugir gjaldeyrisfor­inn hÚr heima fyrir innflutningi Ý a­eins tvo mßnu­i — og ■a­ Ý uppsveiflu, ■egar hyggnir b˙stjˇrnendur safna sjˇ­um Ý sta­ ■ess a­ ey­a ■eim. ┴ sama tÝma hafa ˙tlßn bankakerfisins og peningamagn Ý umfer­ vaxi­ mj÷g ÷rt, svo sem sjß mß Ý Hagt÷lum mßna­arins frß Se­labankanum. Ver­bˇlga ß sem betur fer erfi­ara uppdrßttar en ß­ur, ■ar e­ samkeppni hefur har­na­. Eigi a­ sÝ­ur stafar ■jˇ­arb˙inu umtalsver­ hŠtta af mikilli aukningu helztu peningastŠr­a undangengna mßnu­i og af sjßlfsßnŠgju og andvaraleysi stjˇrnvalda.


IV. Samhengi

Ůessi ■rj˙ mßl hanga saman.


VÝsbending
, 19. febr˙ar 1999.


Til baka