Misheppnuš sameining

Sameining stjórnmįlaflokka tekst stundum vel, stundum ekki. Renni flokkar saman vegna žess, aš breyttar ašstęšur bjóša žeim aš leggja gamlan įgreining til hlišar, getur hśn tekizt vel, nema gamlir andstęšingar bśi sér til nżjan įgreining eins og af gömlum vana. En renni ólķkir flokkar saman til žess eins aš sameina krafta sķna gegn sameiginlegum andstęšingum žrįtt fyrir djśpstęšan innbyršis įgreining um mikilvęg mįl, žį er yfirleitt ekki góšs aš vęnta. Stjórnmįlasaga Ķslands į 20. öld og fram į žessa ber vitni. Um hvaša flokk er ég aš tala? Samfylkinguna? Nei. Žaš er of snemmt aš fella dóm um hana. Hśn hefur ekki enn įtt ašild aš rķkisstjórn. Hśn er óskrifaš blaš. Ég į viš Sjįlfstęšisflokkinn. Sameining Frjįlslynda flokksins, sem var aš vķsu rammur žjóšernisflokkur og reis ekki undir nafni nema til hįlfs, og Ķhaldsflokksins meš stofnun Sjįlfstęšisflokksins 1929 viršist ķ ljósi sögunnar hafa tekizt verr en vonir stóšu til. Žessi sameining dró dilk į eftir sér, svo aš ekki sér enn fyrir endann į žvķ įstandi, sem af henni leiddi. Žetta į ekki aš žurfa aš koma neinum į óvart. Frjįlslynd öfl og ķhaldsöfl eiga yfirleitt ekki heima ķ einum flokki. Žaš er enda algengast ķ nįlęgum löndum, svo sem Bretlandi, Danmörku, Svķžjóš og Žżzkalandi, aš frjįlslyndir hafi um sig sérstakan flokk og takist į viš ķhaldsmenn. Žaš er ešlileg skipan. Frjįlslyndir flokkar horfa fram į viš og ašhyllast markašsbśskap og frķverzlun meš sem fęstum hömlum, lżšręši og lķtil rķkisafskipti. Žeir standa vörš um almannahag gegn žröngum sérhagsmunum. Žeir taka hag neytenda jafnan fram yfir hagsmuni framleišenda. Ķhaldsflokkar eru į hinn bóginn yfirleitt hallir undir rķkisafskipti og sérhagsmuni, einkum hagsmuni vinnuveitenda. Žeir standa vörš um óbreytt įstand og reyna yfirleitt ekki aš leyna žvķ, eins og ķhaldsnafngiftin vitnar um. Sameining Frjįlslynda flokksins og Ķhaldsflokksins ķ Sjįlfstęšisflokknum 1929 varš til žess, aš rödd frjįlslynda armsins ķ flokknum kafnaši ķ fašmi ķhaldsins. Óvķša ķ Vestur-Evrópu hafa sķgild frjįlslynd sjónarmiš įtt jafnöršugt uppdrįttar og į Ķslandi. Žaš var mešal annars fyrir mįttleysi frjįlslyndra, aš erindrekum óprśttinna sérhagsmuna tókst aš njörva Ķsland ķ fjötra višskiptahafta, markašsfirringar og einangrunar frį 1930 til 1960. Žaš mįtti vart į milli sjį, hvor stęrstu flokkanna tveggja įtti meiri žįtt ķ žvķ frįleita bśskaparlagi, sem lagt var į fólkiš ķ landinu öll žessi įr meš illum afleišingum, Sjįlfstęšisflokkurinn eša Framsóknarflokkurinn. Ašrir flokkar voru žį aš vķsu litlu skįrri. Hefši Frjįlslyndi flokkurinn įfram veriš sjįlfstęšur flokkur, hefši hann vęntanlega streitzt gegn žessari óįran og eflzt af žvķ. En sem visinn armur Sjįlfstęšisflokksins mįttu frjįlslyndir sķn lķtils gegn haftastefnu helmingaskiptaflokkanna. Aš vķsu rofaši til ķ Sjįlfstęšisflokknum į višreisnarįrunum 1959-71, žegar žaš rann upp fyrir Ólafi Thors, Bjarna Bendiktssyni og helztu samherjum žeirra, aš naušsynlegt vęri aš snśa frį haftapólitķk fyrri įra. Žķšan stóš žó ekki lengi. Ķ forsętisrįšherratķš sjįlfstęšismannanna Geirs Hallgrķmssonar 1974-78 og Gunnars Thoroddsen 1980-83 lék efnahagslķfiš allt į reišiskjįlfi. Veršbólgan lék į bilinu 30 til 60 prósent į įri. Žaš var ekki fyrr en ķ sķšara rįšuneyti framsóknarmannsins Steingrķms Hermannssonar 1988-91, aš veršbólgan hjašnaši nišur fyrir 10 prósent į įri. Hśn hefur sķšan haldizt undir žvķ marki, aš vķsu meš hiksti og herkjum, enda hefur rķkisstjórnin sķšustu įr beinlķnis kynt undir veršbólgunni meš gamla laginu. Ętla mį, aš betri įrangur hefši nįšst ķ glķmunni viš veršbólguna og ķ hagstjórn yfirhöfuš, hefšu frjįlslyndir menn haft um sig sérstakan flokk frį fyrstu tķš og aflaš markašsbśskapar- og višskiptafrelsissjónarmišum sķnum fylgis į eigin spżtur frekar en sem vanburšug og vanrękt deild ķ Sjįlfstęšisflokknum. Žį žyrftu Ķslendingar varla enn aš bśa viš okur og vinna lengstu vinnuviku ķ Vestur-Evrópu og safna miklum skuldum aš auki til aš halda žeim lķfskjörum, sem žeir sękjast eftir. Žį ęttu ķhaldsöflin ķ Sjįlfstęšisflokknum óhęgt um vik aš halda Ķslandi utan Evrópusambandsins ķ óžökk meiri hluta žjóšarinnar, žvķ aš žį vęri Sjįlfstęšisflokkurinn miklu veikari en hann er nś. Frjįlslyndi flokkurinn nżi var stofnašur 1998 til aš mynda borgaralegt mótvęgi viš ķhaldsöflin ķ Sjįlfstęšisflokknum, žar eš Sjįlfstęšisflokkurinn tók sérhagsmuni śtvegsmanna fram yfir almannahag ķ deilunni um fiskveišistjórnina. Ętlunarverk Frjįlslynda flokksins getur žvķ ašeins tekizt til fulls, aš flokkurinn beri nafn sitt meš rentu og styšji inngöngu Ķslands ķ Evrópusambandiš og önnur helztu óskamįl frjįlslynds fólks.

 Fréttablašiš, 2. maķ 2007.


Til baka