Vdhagfri

,,Hagtknar kunna a finna endalaus rk fyrir v a hinu opinbera s best treystandi til a stra hagkerfinu og v s aldrei lag til a lkka skatta.

etta gti veri tilvitnun Bush Bandarkjaforseta, en svo er ekki. ar vestra er komin hef a, a repblkanar hvolfa r rkiskassanum, egar eir komast til valda. etta gerist rin eftir 1980, egar stjrn Reagans forseta strjk tgjld til varnarmla og lkkai skatta um lei. a vantai ekki, a Reagan vri varaur vi, en hann sagi fyrstu, a skattalkkuninni vri tla a rva svo efnahagslfi, a skatttekjur rkisins myndu standa sta ea jafnvel aukast og engan hallarekstur myndi af essu leia. Bush eldri kallai etta ,,vdhagfri, en hann agnai a vsu, egar Reagan geri hann a varaforseta snum. a er skemmst fr v a segja, a rkissjur Bandarkjanna var rekinn me svo miklum halla stjrnart Reagans, a Bandarkin uru skmmum tma skuldugasta j heimsins dollurum tali. essu fylgdi a vsu uppgangur efnahagslfinu, mean st: a getur veri gilegt a safna skuldum, ef rum er tla a standa skilum. a kom hlut Clintons forseta og demkrata inginu Washington a rtta fjrhag rkisins vi og tk mrg r. egar Clinton fr fr, var staa rkissjs sterk.

En a st stutt. egar Bush yngri komst til valda, me vafasmum htti, lofai hann a reka rkissj me myndarlegum afgangi. Hann lofai jafnframt a lkka skatta. etta hljmai kunnuglega. Fyrst sagi Bush, a skattalkkunin myndi engin hrif hafa afkomu rkissjs. egar ljst var, a rkissjur stefndi strfelldan halla, sagi forsetinn, a hallinn yri tmabundinn. egar ljst var, a hallinn yri grarlegur svo langt sem auga eygir fram tmann, sagi forsetinn, a hallinn skipti engu mli. Eigi a sur blasir a vi, a rkishallinn mun innan tar knja vexti Bandarkjunum upp vi og um lei vexti heimsmarkai, og erlend skuldabyri okkar slendinga mun yngjast a v skapi. Skuldabaggi Bandarkjanna mun einnig yngjast, svo a n rkisstjrn mun kannski sj ann kost vnstan a ltta skuldabyrina me gamla laginu: me v a hleypa verblgunni aftur skri. Allt tal Bush forseta um byrg og rangur efnahagsmlum hefur reynzt vera orin tm. Hann einsetti sr a lkka skatta, fyrst og fremst skatta htekjuflks, og hann skeytir bersnilega ekki um afleiingarnar.

stjrn Bush forseta efnahagsmlum er ekki einkaml Bandarkjamanna, v a yfirvofandi hallarekstur ar vestra hefur hrif um alla heimsbyggina. a btir ekki r skk, a msir stjrnmlaleitogar rum lndum virast lta upp til forsetans og herma jafnvel eftir hagstjrn hans. essu ljsi arf a skoa lofor rkisstjrnarinnar hr heima um strfellda skattalkkun strax haust. Rkisstjrnin hlist n um af v a hafa greitt niur skuldir rkissjs og bi haginn fyrir skattalkkun, sem hn er bin a lofa. Sannleikurinn er hins vegar s, a skv. tlun fjrmlaruneytisins eru skuldir hins opinbera meiri n (2003) mia vi landsframleislu en r voru ri 1991. eir rkisstjrninni eru me rum orum a hreykja sr af v a hafa greitt niur skuldir, sem eir hfu ur safna sjlfir. Skuldir hins opinbera, rkis og sveitarflaga, eru s skuldakvari, sem skiptir mestu essu samhengi, ar e rki hefur flutt mis verkefni yfir til sveitarflaganna undangengin r. Kjarni mlsins er s, a jin er skuldum vafin sem aldrei fyrr, bi heimilin og fyrirtkin. Rki hefur ekki safna skuldum eins og einkageirinn sustu r vegna ess, a uppsveiflan efnahagslfinu, sem var a miklu leyti knin fram me erlendu lnsf, skilai njum skatttekjum rkissj. Skuldasfnun jarbsins heild geri rkinu kleift a grynnka ltils httar skuldum snum, enda tt skuldir hins opinbera hafi vaxi mia vi landsframleislu san 1991. Skattalkkunarlofor n hljma ekki vel r munni manna, sem bera byrg v, a skattbyri hefur yngzt meira slandi san 1990 en nokkru ru OECD-landi a Grikklandi einu undanskildu skv. upplsingum OECD allra szt egar ess er gtt, a virkjunarframkvmdirnar fyrir austan kalla ahald og endurskipulagningu rkisfjrmlum til mtvgis.

Frttablai, 3. aprl 2003.


Til baka