A­albj÷rg Sigur­ardˇttir
(1887-1974)

Inngangur
Ăvi
St÷rf
Ritst÷rf A­albjargar
Frß h÷fundum
Heimildaskrß

 

H÷fundar: Anna Einarsdˇttir, Borghildur Sigur­ardˇttir og Rannveig Magn˙sdˇttir
 

Inngangur
A­albj÷rg Sigur­ardˇttir er oft nefnd Ý sambandi vi­ barßttu kvenna ß ═slandi en einnig Ý tengslum vi­ skˇla og frŠ­slu. H˙n lag­i mikla ßherslu ß a­ mikilvŠgast vŠri fyrir ■jˇ­fÚlagi­ a­ konan sinnti mˇ­urhlutverkinu frekar en a­ einbeita sÚr a­ nß langt ß framabrautinni. H˙n lag­i sig fram Ý ■vÝ a­ afla sÚr ■ekkingar ß řmsum svi­um, eins ß tr˙ og frŠ­slumßlum. H˙n ˙tskrifa­ist ung frß Kvennaskˇlanum Ý ReykjavÝk og fˇr ■vÝ nŠst Ý Flensborgarskˇla, og lauk ■a­an tveggja ßra kennaranßmi. Einnig stunda­i h˙n verklegt nßm og vann sem heimilisfrŠ­ikennari. Auk ■ess stunda­i h˙n framhaldsnßm erlendis ß ßrunum 1908 ľ 1918.

A­albj÷rg var afkastamikill rith÷fundur, skrifa­i ˇtal greinar og flutti fj÷lda fyrirlestra Ý ˙tvarpi og vÝ­svegar um landi­. Einnig sˇtti h˙n a­ra fyrirlestra til ˙tlanda, til a­ mynda ß vegum Khrisnamurtis, sem var indverskur frŠ­ima­ur Ý gu­speki. H˙n skrifa­i margar greinar sem birtust Ý helstu tÝmaritum ■essa tÝma.

H˙n sat Ý fyrstu stjˇrn BarnavinafÚlagsins Sumargjafar, stofna­i einnig mŠ­rastyrksnefnd og beitti sÚr miki­ Ý ■ßgu barnaverndar. H˙n tˇk einnig ■ßtt Ý stjˇrnmßlum og sat tv÷ kj÷rtÝmabil sem varafulltr˙i Ý bŠjarstjˇrn. Auk ■ess var h˙n skˇlanefndarforma­ur barnaskˇlanna Ý ReykjavÝk og haf­i ■vÝ miki­ a­ segja Ý frŠ­slumßlum borgarinnar.

H˙n a­hylltist a­fer­ir Maria Montessori og vildi a­ Ýslenska menntakerfi­ myndi sko­a og taka upp a­fer­ir hennar en A­albj÷rg er talin vera s˙ fyrsta sem nefndi hugmyndir Montessori hÚr ß landi. ŮvÝ mß me­ sanni segja a­ A­albj÷rg Sigur­ardˇttir hafi ß Švi sinni gegnt mikilvŠgu starfi hÚr ß ═slandi ß svi­i uppeldis- og menntamßla en hÚr ver­ur ßhrifum hennar ger­ skil.
Upp
 

Ăvi
A­albj÷rg Sigur­ardˇttir var Eyfir­ingur Ý mˇ­urŠtt en f÷­urŠttin var ■ingeysk. H˙n fŠddist Ý Miklagar­i Ý Eyjafir­i 10. jan˙ar 1887, dˇttir hjˇnanna Sigur­ar Ketilssonar bˇnda og SigrÝ­ar Einarsdˇttur. Ůegar h˙n var a­eins tÝu ßra missti h˙n f÷­ur sinn og var­ ■a­ henni miki­ ßfall. Skarpar nßmsgßfur hennar komu skjˇtt Ý ljˇs og h˙n ˙tskrifa­ist ung ˙r Kvennaskˇlanum ß Akureyri eftir a­eins tveggja ßra nßm. SÝ­ar lauk h˙n kennaraprˇfi frß Flensborgarskˇla Ý Hafnarfir­i og starfa­i Ý byrjun sem heimiliskennari ß veturna. ┴ sumrin vann h˙n sem rjˇmab˙střra Ý FljˇtshlÝ­ og vÝ­ar en h˙n haf­i loki­ prˇfi frß Mjˇlkurskˇlanum ß HvÝtßrv÷llum 1906. Frß 1908ľ1918 var h˙n fastur kennari vi­ barnaskˇlann ß Akureyri og fer­a­ist um ÷nnur l÷nd og stunda­i ■ar framhaldsnßm.

┴ ßrunum 1918-1928 kynntist h˙n Haraldi NÝelssyni prˇfessor og var­ sÝ­ari kona hans. H˙n tˇk ■vÝ vi­ fimm b÷rnum Haraldar og saman eignu­ust ■au tv÷ b÷rn. Augljˇslega var nˇg um a­ vera hjß henni heimavi­. Samb˙­ hjˇnanna einkenndist af gagnkvŠmri ßst og vir­ingu og A­albj÷rg sß um ˙tgßfu rŠ­usafns fyrir eiginmann sinn. Haraldur skrifa­i einnig um hlutverk konunnar Ý rŠ­u sinni ä┴hŠtta kŠrleikansô ■ar sem kemur Ý ljˇs a­ hann hefur samgla­st konu sinni me­ ßrangur rÚttindabarßttu hennar og annarra, en hann var­ ■ess jafnframt fullviss a­ konan gŠti ekki ÷­last helgari nÚ ■ř­ingarmeiri rÚtt en a­ vera mˇ­ir. En rÚttindabarßttukonunni A­albj÷rgu Sigur­ardˇttur, hef­i fundist til lÝtils barist ef aukin kvenrÚttindi hef­u a­eins leitt til ■ess a­ mˇ­urhlutverki­ hef­i veri­ vanrŠkt. Ůess vegna bar­ist h˙n fyrir ■vÝ a­ konan yr­i sem best b˙in a­ menntun og ■roska einmitt til a­ geta gegnt ■essu merkilega hlutverki sÝnu.

R˙mlega fertug stˇ­ A­albj÷rg uppi sem ekkja me­ tv÷ ung b÷rn, en stj˙pb÷rnin voru ■ß uppkomin. Eftir dau­a Haraldar s÷kkti h˙n sÚr um ßrabil ni­ur Ý andleg efni af dj˙pri tr˙ar■rß. H˙n tr˙­i ß lÝf eftir dau­ann, og ■urfti ekki a­ leita sannana Ý ■eim efnum. En andleg leit hennar haf­i fundi­ sÚr plßss innan gu­spekifÚlagsins, fyrst ß­ur en h˙n giftist, og ■ar hÚlt h˙n ßfram a­ starfa um hrÝ­ og lesa og ■ř­a ˇtal margt um gu­speki. Sˇtti h˙n til a­ mynda al■jˇ­a■ing Ý Hollandi ßrlega frß 1927 til ßrsins 1938. ┴ ■essu ■ingi komu saman andlegir lŠrisveinar indverska frŠ­arans Krishnamurtis eftir a­ hann haf­i sjßlfur yfirgefi­ gu­spekifÚlagi­. A­albj÷rg heilla­ist mj÷g af ■essum indverska frŠ­ara. Henni ■ˇtti ßhugavert hvernig hann vara­i vi­ allri manndřrkun og hvatti fˇlk til a­ brjˇta af sÚr vi­jar fÚlagskerfisins, ■egar ■Šr fŠru a­ ■rengja a­ andlega frelsinu. Ůannig fˇr h˙n einnig sjßlf a­, ■egar h˙n yfirgaf gu­spekifÚlagi­. Ůar haf­i h˙n tileinka­ sÚr hin andlegu og frjßlsu vi­horf gu­spekinnar en hÚlt ßfram til ■ess a­ sta­na ekki. A­albj÷rg var virk Ý starfi og skrifum alla Švina (Emil Bj÷rnsson, 1985).
Upp
 

St÷rf
Stjˇrnmßlaflokkar stˇ­u henni opnir me­ ■ingsŠti, en h˙n virtist ekki kŠra sig um ■au. Ůa­ var ß ■eim ßrum, ■egar tr˙ar■rß hennar var svo sterk a­ allt anna­ ■urfti a­ vÝkja, a­ h˙n kom fram sem fullmˇtu­ ßhrifakona ß opinberum vettvangi. H˙n var ■a­ afkastamikil ß ■essum tÝma, ß ■ri­ja og fjˇr­a tug aldarinnar, a­ ■a­ var varla til sß unglingur ß landinu sem fylgdist me­ bl÷­um og tÝmaritum sem las ekki eitthva­ eftir A­albj÷rgu Sigur­ardˇttur.

En brßtt tˇk nřtt vi­ hjß A­albj÷rgu. H˙n steypti sÚr ekki ˙t Ý meiri dulspeki og tr˙speki heldur tˇk h˙n a­ beita sÝnum ßhrifamiklu starfskr÷ftum me­ nřjum hŠtti. H˙n beitti n˙ kr÷ftum sÝnum Ý ■ßgu brřnustu nau­synjamßla samborgaranna, me­al annars eflingu barnaverndar, mŠ­raverndar og almennri skˇlag÷ngu og menntun. Ůa­ var a­ stˇrum hluta henni a­ ■akka a­ beinar matargjafir til skˇlabarna ß kreppußrunum ur­u a­ veruleika. Ekkert mannlegt virtist henni ˇvi­komandi. Ůegar fyrsta stjˇrn BarnavinafÚlagsins Sumargjafar tˇk til starfa ßtti h˙n sŠti Ý ■eirri stjˇrn, og var jafnframt forma­ur nefndar sem undirbjˇ fyrsta frumvarpi­ um barnavernd ß ═slandi. A­albj÷rg og Laufey Valdimarsdˇttir voru stofnendur MŠ­rastyrksnefndar og vann h˙n ÷tullega a­ ■eim mßlum Ý m÷rg ßr. A­albj÷rg Sigur­ardˇttir var­ skˇlanefndarforma­ur Ý ReykjavÝk frß 1931-1948, ■egar nř frŠ­slul÷g tˇku gildi. H˙n haf­i mest a­ segja Ý frŠ­slumßlum borgarinnar sem skˇlanefndarforma­ur barnaskˇlanna Ý ReykjavÝk. A­albj÷rg sat einnig tv÷ kj÷rtÝmabil frß 1930-1938 sem varafulltr˙i Ý bŠjarstjˇrn en ■ˇ var h˙n ˇflokksbundin. NŠr allan ■ann ßratug gegndi h˙n starfi a­alfulltr˙a Ý bŠjarstjˇrn ■ˇtt h˙n hef­i a­eins veri­ kj÷rin sem varabŠjarfulltr˙i.

═ dag eru ÷ll ■au fÚlags- og mann˙­armßl sem nefnd hafa veri­ hÚr a­ ofan talin sjßlfs÷g­ en ■au voru ■a­ alls ekki ■egar A­albj÷rg og fleiri voru a­ ry­ja ■eim braut ß kreppußrunum. Ůa­ var ekki sÝst fyrir mßlsnilld, ˙thald og hjartahita A­albjargar og hennar lÝka sem tˇkst a­ koma ■essum mßlefnum ßfram og undirb˙a me­ ■eim hŠtti velfer­arrÝki ß ═slandi. Ůetta var erfi­ barßtta ■vÝ mikil Ýhaldsemi var me­al margra landsmanna en A­albj÷rg gafst ekki upp og kom ˇsßr ˙t ˙r ■essari barßttu og bar fˇlk meiri vir­ingu fyrir henni ■egar lei­ ß Švi hennar. H˙n sag­i a­ ■jˇ­fÚlagi­ hef­i or­i­ til vegna mannsins en ma­urinn ekki or­i­ til vegna ■jˇ­fÚlagsins. A­albj÷rg var tr˙lega fyrst ˇprestlŠr­ra kvenna hÚr ß landi sem steig Ý predikunarstˇl en ■a­ var ßri­ 1969, a­ bei­ni prestsins Ý kirkju Ëhß­a safna­arins, sem h˙n flutti pßskarŠ­u vi­ messu (Emil Bj÷rnsson,1985).

A­albj÷rg var varaforma­ur KvenfÚlagasambands ═slands Ý nŠrri 20 ßr og forma­ur Bandalags kvenna Ý ReykjavÝk Ý 20 ßr, og svo var h˙n kj÷rin hei­ursfÚlagi Bandalags kvenna Ý ReykjavÝk og einnig hei­ursfÚlagi KvenrÚttindafÚlags ═slands og BarnavinafÚlagsins Sumargjafar. Um Švina voru launu­ st÷rf A­albjargar a­allega kennslust÷rf og opinbert kvikmyndaeftirlit um langt skei­. H˙n las miki­ um uppeldis- og sßlarfrŠ­i og st÷­u konunnar Ý ■jˇ­fÚlaginu og svo hÚlt h˙n ß lofti nřjum og frjßlslyndari kennslua­fer­um en h÷f­u veri­ nota­ar hÚr ß landi, sÚrstaklega ■egar h˙n starfa­i a­ kennslumßlum ß sÝnum yngri ßrum. Ůegar A­albj÷rg var Ý gˇ­ra vina hˇpi ß gl÷­um stundum var h˙n mj÷g gamans÷m og hnyttin Ý tilsv÷rum og virtist sj÷tta skilningarviti­ vera hluti af persˇnuleika hennar (Emil Bj÷rnsson, 1985).

┴ landsfundi ßri­ 1926 benti h˙n ß, a­ ■a­ vanta­i ßkvŠ­i Ý al■ř­ufrŠ­slul÷gin um frŠ­sluskyldu Ý handavinnu og sag­i a­ ■a­ vŠri nau­synlegt a­ bŠta lestrarkennslu Ý landinu. Einnig kynnti h˙n nřjar a­fer­ir sem voru a­ ry­ja sÚr til r˙ms vÝ­s vegar Ý heiminum, sÚrstaklegar ■Šr sem kenndar voru vi­ MarÝu Montessori. Ůessar a­fer­ir fˇlu Ý sÚr a­ sameina nßm og leik, einkum fyrsta ßr barnsins.  Vi­ undirb˙ning al■ingiskosninganna 1926 var A­albj÷rg ein af fleiri konum sem bu­u fram kvennalista en me­ henni Ý framtakinu voru me­al annars BrÝet BjarnhÚ­insdˇttir, Gu­r˙n Lßrusdˇttir og Halldˇra Bjarnadˇttir. A­ ■vÝ tilefni voru gefin ˙t tv÷ eint÷k af Kvennabla­inu sem BrÝet ritstřr­i. ═ kosningunum kusu fßar konur og listinn fÚkk innan vi­ fimm hundru­ atkvŠ­i.

┴ri­ 1932 fˇru ■Šr BrÝet og A­albj÷rg hringfer­ um landi­ Ý ■eim tilgangi a­ vinna a­ aukinni samvinnu kvenfÚlaganna. ŮŠr hÚldu tˇlf opinbera fundi vÝ­s vegar um landi­. Ůeim fannst mestu mßli skipta fyrir samvinnu kvenfÚlaganna a­ koma ß fˇt kvennabla­i sem yr­i ■ß vettvangur ■eirra mßla sem konur snerti. ŮŠr t÷ldu a­ frjßlslyndar kvenrÚttindakonur Ý ÷llum stjˇrnmßlaflokkum Šttu a­ standa saman og koma ß fˇt kvennabla­i sem myndi stu­la a­ framgangi Ý hagsmunamßlum kvenna. ŮŠr st÷llur fengu gˇ­ar undirtektir og m÷rg fÚl÷g h÷f­u or­ ß ■vÝ a­ styrka fyrirhuga­ bla­. KvenrÚttindafÚlag ═slands lofa­i eitt ■˙sund krˇnum Ý stofnsjˇ­ og BrÝet sjßlf fimm hundru­ krˇnum og sag­i a­ ef bla­i­ kŠmist ˙t ß me­an h˙n lif­i myndi h˙n leggja ßrlega hundra­ krˇnur Ý styrk ef KRF═ sŠi um ˙tgßfuna (Bj÷rg Einarsdˇttir, 1993).

A­albj÷rg, KristÝn SÝmonarson og Steinunn Bjartmarsdˇttir komu me­ till÷gu a­ kosin yr­i nefnd til a­ Ýhuga hvort ekki vŠri hŠgt a­ koma ß ßrlegum barnahjßlpardegi til a­ afla fjßr Ý ■vÝ skyni a­ bŠta uppeldi barna, og a­ stjˇrn Bandalags kvenna myndi senda ßskorun til bŠjarstjˇrnar um a­ auka og bŠta leikvelli barna og fß umsjˇnamann yfir ■vÝ starfi. Ůarna var grundv÷llurinn lag­ur fyrir hreyfingu sem seinna ■rˇa­ist Ý stofnun BarnavinafÚlagsins Sumargjafar. Ůessar konur sem fyrr voru nefndar voru skipa­ar Ý nefnd sem ßtti a­ mˇta frekari hugmyndir um fjßr÷flun og anna­ fyrirkomulag. Barnadaganefndin lÚt ˙tb˙a merki til s÷lu og voru ■au seld ß Ůorlßksmessu og a­fangadag ßri­ 1920. ┴gˇ­i af s÷lunni var eitt ■˙sund krˇnur. Nefndin ßkva­ Ý framhaldi af ■essu a­ framvegis skyldi barnadagur haldinn fyrsta sumardag e­a fyrsta gˇ­a sunnudag ■ar ß eftir. ┴gˇ­inn af nŠsta barnadegi ßri­ 1921 var enn meiri og s÷fnu­ust ■ß fimm ■˙sund krˇnur. Skiptar sko­anir voru um hvernig skyldi rß­stafa fÚnu og ein ■eirra var s˙ a­ rß­stafa hluta fjßrins strax til fßtŠkra e­a berklaveikra barna Ý sveit. Ni­ursta­an var s˙ a­ taka tilbo­i ThorvaldsenfÚlagsins um a­ skipa nefnd til samstarfs vi­ Bandalagi­ ß­ur en endanleg ßkv÷r­un yr­i tekin. Eftir miklar deilur um rß­st÷fun Barnasjˇ­sins ur­u mßlalokin ■au, a­ ßri­ 1944 var sjˇ­num skipt ß milli Hringsins, ThorvaldsenfÚlagsins og Sumargjafar. Vextirnir sem safnast h÷f­u var vari­ Ý styrki til einstaklinga og stofnana (SigrÝ­ur Thorlacius, 1983).

┴ starfsferli sÝnum vinga­ist A­albj÷rg vi­ konur sem h÷f­u ˇlÝkar sko­anir og sameina­i ■annig ˇlÝk vi­horf til a­ stu­la a­ uppbyggingu ■ess velfer­ar■jˇ­fÚlags sem vi­ b˙um vi­ Ý dag (Emil Bj÷rnsson, 1985).
Upp
 

Ritst÷rf A­albjargar
Eins og ß­ur hefur komi­ fram var A­albj÷rg Sigur­ardˇttir dugleg vi­ a­ skrifa og birtust greinar hennar ßsamt nokkrum fyrirlestrum Ý řmsum bl÷­um og tÝmaritum. ┴hugi hennar ß gu­speki kom gl÷gglega fram Ý verkum hennar en fyrst og fremst var A­albj÷rg mikil kvenrÚttindakona. A­albj÷rg sat me­al annars Ý ritstjˇrn bˇkarinnar KvenrÚttindafÚlag ═slands 40 ßra sem kom ˙t ßri­ 1947. H˙n skrifa­i einnig tvo kafla Ý ■essari s÷mu bˇk en ■ar fjallar h˙n me­al annars um lÝf og st÷rf BrÝetar BjarnhÚ­insdˇttur. H˙n skrifa­i miki­ um mßlefni konunnar og me­ greinum sÝnum hefur h˙n eflaust nß­ til margra kvenna samtÝmans.

En ■a­ sem h˙n skrifa­i einna helst um voru mennta- og uppeldismßl en um ■ann mßlaflokk skrifa­i h˙n ˇtal greinar sem komu ˙t Ý tÝmaritum ß bor­ vi­ Ganglera, Barnadag, Menntamßl: TÝmarit um uppeldis- og skˇlamßl, 19. j˙nÝ og fleiri. A­albj÷rg haf­i mikil ßhrif ß ■rˇun leikskˇlamßla hÚrlendis og er ■vÝ tilvali­ a­ reifa ■Šr hugmyndir sem h˙n lag­i fram Ý sambandi vi­ umbŠtur ß skˇlakerfinu.

┴ ÷­rum ßratug 20. aldarinnar komu ˙t greinar og fyrirlestur eftir A­albj÷rgu Ý tÝmaritinu Skˇlabla­i­ en ■ar kynnti h˙n ═slendingum Ý fyrsta sinn hugmyndir Ýtalska lŠknisins MarÝu Montessori um breyttar kennslua­fer­ir. ┴ri­ 1919 var birtur al■ř­ufyrirlestur eftir A­albj÷rgu Ý Skˇlabla­inu sem h˙n haf­i flutt sumari­ 1918 en hann bar heiti­ äNř stefna Ý uppeldismßlum, Montessori-kennslanô. Ůar byrjar h˙n ß ■vÝ a­ tala um hversu mßttugt afl uppeldi­ sÚ og hvernig ■a­ geti laga­ ■jˇ­ og ■jˇ­lÝf eftir ■eirri hugsjˇn sem stefnt er a­. H˙n ˇskar ■ess a­ uppeldis- og menntamßl ═slendinga komist Ý gott lag, ■vÝ ef svo yr­i myndu m÷rg vandamßl ■jˇ­arinnar hverfa sjßlfkrafa. A­albj÷rg talar um a­ ═slendingar vir­ist ekki vera sammßla henni um mikilvŠgi uppeldisins en ■a­ st÷­var hana ekki Ý mßlaflutningi sÝnum. ┴ ■essum tÝma virtist fˇlk halda a­ hver sem er gŠti kennt b÷rnum svo lengi sem vi­komandi vŠri lŠs og skrifandi. En ■essi vi­leitni landans virtist hafa gert ■a­ a­ verkum a­ kennslan var afar misj÷fn, og ekki voru lßg laun al■ř­ukennarans til bˇta. H˙n lřsir ßkve­nu vandamßli Ý Ýslenska skˇlakerfinu sem fˇlst Ý ■vÝ a­ frŠ­slul÷gin Štlu­ust til a­ b÷rnin vissu ßkve­in atri­i vi­ upphaf skˇlag÷ngu sinnar sem foreldrar voru ■ˇ afar mishŠfir til a­ kenna ■eim. Ůetta ger­i ■a­ a­ verkum a­ sum b÷rn ■urftu a­ reyna a­ reisa h˙s ofan ß grunni sem ekki var til sta­ar. A­ hennar mati var­ kennarinn a­ vera gˇ­ fyrirmynd og si­fer­isuppeldi a­ vera einn a­al■ßttur skˇlalÝfsins. En til ■ess a­ b÷rnin gŠtu tileinka­ sÚr gott si­fer­i taldi A­albj÷rg mikilvŠgt a­ fŠra skˇlaskyldualdurinn ni­ur ■vÝ ■ß gŠti skˇlinn sjßlfur veitt undirst÷­uatri­in Ý ■eim nßmsgreinum sem heimilin h÷f­u ß­ur ■urft a­ sjß um (A­albj÷rg Sigur­ardˇttir, 1919).

Eftir a­ hafa tali­ upp vandamßl skˇlakerfisins ß ═slandi kynnir A­albj÷rg til s÷gunnar nřja stefnu Ý uppeldismßlum sem ß ■essum tÝma var lÝti­ reynd en lofa­i ■ˇ gˇ­u. Ůessi stefna er kennd vi­ kvenlŠkninn MarÝu Montessori sem vi­ ■ekkjum vel Ý dag. H˙n segir frß tilraunum Montessori ß kennslu smßbarna sem sp÷nnu­u tÝu ßr og ger­ar voru ß algj÷rlega nřjum grundvelli. A­albj÷rg haf­i mikla tr˙ ß ■essum nřju Ýt÷lsku hugmyndum og segir h˙n ■Šr vera frŠ sem af muni spretta betri menning. A­albj÷rg lřsir hugmyndum Montessori sem er ß mˇti ■eirri hef­bundnu kennslua­fer­ sem byggist ß ■vÝ a­ b÷rnin sitji a­ger­arlaus og reyni a­ taka ß mˇti ß me­an kennari reynir a­ tro­a frˇ­leik inn Ý ■au. Nřja hugmyndin byggir ß ■vÝ a­ gefa b÷rnunum viljann til a­ lŠra og vaxa ß e­lilegan hßtt. H˙n ber g÷mlu kennslua­fer­ina saman vi­ ■a­ ■egar a­ h˙n sjßlf fann ˇ˙tsprungi­ blˇm, ˇ■olinmŠ­in leiddi hana til ■ess a­ plokka Ý bl÷­in til a­ flřta fyrir ferlinu, en blˇmi­ var­ aldrei jafn fallegt og ■egar ■a­ fÚkk a­ springa ˙t ß eigin spřtur. ═ ■essum skilningi er Montessori a­fer­in vorsˇlin sem nŠr fram ■vÝ besta Ý blˇminu e­a barninu (A­albj÷rg Sigur­ardˇttir, 1919).

A­albj÷rg segir loks frß manneskjunni Mariu Montessori og ■egar h˙n reyndi a­fer­ir sÝnar fyrst Ý äfßbjßnaskˇlaô (sem Ý dag myndi kallast skˇli fyrir fatla­a) ■ar sem h˙n starfa­i. Tilraunir hennar me­ ■roskahefta gengu svo vel a­ au­veldlega mß Ýmynda sÚr hva­a ßrangri vŠri hŠgt a­ nß me­ heilbrig­um b÷rnum. Montessori fÚkk loks tŠkifŠri til a­ nota a­fer­ir sÝnar ß heilbrig­ b÷rn og var A­albj÷rg ˇlm Ý a­ innlei­a ═sland sem eitt af ■eim l÷ndum sem nřtir sÚr ■essar hugmyndir Ý skˇlakerfinu (A­albj÷rg Sigur­ardˇttir, 1919).

┴ri­ 1920 birtist ÷nnur grein Ý sama bla­i um Montessori a­fer­ina. Ůar er kennslua­fer­unum ekki lřst svo miki­ sem slÝkum heldur haldi­ ßfram umrŠ­u um ■essa a­fer­ og sagt frß ˙tbrei­slu hennar og reynslunni af henni. Eftir a­ hafa tali­ upp hvernig Montessori a­fer­inni hafi gengi­ Ý ÷­rum l÷ndum vill A­albj÷rg benda ß a­ skynsamlegt vŠri af ═slendingum a­ taka upp ■essar nřju hugmyndir um kennslu sem n˙ hef­u fengi­ nokkra reynslu Ý ÷­rum l÷ndum. A­albj÷rg nefnir a­ Montessori a­fer­in Štti sÚrstaklega vel heima Ý smßbarnaskˇlunum Ý ReykjavÝk, ■ar sem henni finnst gott rß­ a­ fßtŠkara fˇlk geti sett b÷rn sÝn Ý skˇla frß ■riggja ßra aldri og unni­ ˙ti sjßlft. En vandamßlin ß ■essum tÝma tengdust a­ hluta til ■vÝ a­ b÷rn ˙r fßtŠkum fj÷lskyldum ur­u a­ vera meira og minna ß g÷tunni ß me­an foreldrarnir voru Ý vinnu. ═ lok greinarinnar segir A­albj÷rg a­ gott ■jˇ­fÚlag eigi a­ vera koma vel fram vi­ borgara sÝna lÝkt og foreldri vi­ barn sitt og ■vÝ Štti ■jˇ­fÚlagi­ a­ sjß fyrir fullnŠgjandi skˇlakerfi (A­albj÷rg Sigur­ardˇttir, 1920).
Me­ ■essum tveimur greinum er vel hŠgt a­ sjß hva­a sko­anir A­albj÷rg Sigur­ardˇttir haf­i ß menntakerfi ═slands. H˙n sß vel hvar brestir kerfisins lßgu og var ˇfeimin vi­ a­ benda ß ■ß og koma fram me­ till÷gur um ˙rbŠtur. ═ framtÝ­inni ßtti h˙n eftir a­ reyna a­ breyta skˇlakerfinu og koma ß smßbarnaskˇlum me­ hjßlp annarra kvenna.
Upp
 

Frß h÷fundum

Vi­ byrjun ■essa verkefnis haf­i nafni­ A­albj÷rg Sigur­ardˇttir ekki mikla merkingu Ý huga okkar. ═ rauninni vissum vi­ ekkert um verk hennar og st÷rf. Ůa­ kom okkur ■vÝ skemmtilega ß ˇvart hve mikil ßhrif h˙n hefur haft ß 20. ÷ldinni.
┴n efa var A­albj÷rg ßhrifamikil ß fyrri hluta 20. aldar. H˙n var ekki a­eins ein af ßhrifamestu kvennarÚttindakonunum, heldur beitti h˙n kr÷ftum sÝnum Ý ■ßgu frŠ­slu- og skˇlamßla. HŠgt er a­ segja a­ h˙n hafi lagt grunn a­ ■vÝ leikskˇlakerfi sem vi­ ═slendingar ■ekkjum n˙ Ý dag. A­ okkar mati mß segja a­ A­albj÷rg hafi stigi­ stˇrt skref Ý uppeldismßlum me­ ■vÝ a­ innlei­a hugmyndir MarÝu Montessori.
Alla sÝna Švi beitti h˙n sÚr Ý ■ßgu annarra, og lÚt sÚr ekkert mannlegt ˇvi­komandi.
Upp
 

Heimildaskrß

A­albj÷rg Sigur­ardˇttir. (1919). Nř stefna Ý uppeldismßlum, Montessori kennslan [rafrŠn ˙tgßfa]. Skˇlabla­i­, 9, 137-142.

A­albj÷rg Sigur­ardˇttir. (1920). Dr. Montessori [rafrŠn ˙tgßfa]. Skˇlabla­i­, 8, 104-108.

Bj÷rg Einarsdˇttir. (Ritstj.). (1993). Ver÷ld sem Úg vil. ReykjavÝk: KvenrÚttindafÚlag ═slands.

Emil Bj÷rnsson. (1985). Minni og kynni. ReykjavÝk; Írn og Írlygur.

SigrÝ­ur Thorlacius. (1983). Saga Bandalags kvenna Ý ReykjavÝk 1917-1977. ReykjavÝk: Bandalag kvenna.-

Upp
 

Til baka ß a­alsÝ­u