Sjkdmar og fordmar

Erum vi enn full af fordmum?

Fordmar gar sjklinga me vissa sjkdma eru gamalekkt fyrirbri. eir holdsveiku voru kallair hreinir og reknir r samflagi manna, geveikir voru lokair inni og stundum misyrmt og flogaveikum var meina mislegt sem telja m almenn mannrttindi svo nefnd su vel ekkt dmi. En hvernig er essum mlum htta okkar vel menntaa og upplsta jflagi ar sem rkja jfnuur milli manna og minnihlutahpum a vera snd takmarkalti umburarlyndi. Gti veri a einhvers staar s makur mysunni?

Menn ttast gjarnan hi ekkta og a m.a. vi um sjkdma sem einhvern htt eru berandi samflaginu. etta gildir um sjkdma ar sem tlit sjklingsins breytist og verur afbrigilegt ea jafnvel hugnanlegt eins og holdsveiki, egar sjklingurinn hefur miklar ea afbrigilegar hreyfingar eins og vi ofvirkni hj brnum, Tourette heilkenni ea Huntingtons sjkdm. Geveikir hafa gegnum aldirnar vaki tta flks og voru gjarnan taldir vera haldnir illum anda sem e.t.v. mtti flma burt me sringum, fyrirbnum ea misyrmingum. Flogaveikir voru einnig taldir haldnir illum anda sem ni valdi sjklingnum af og til og a lsti sr me flogum. Allt er etta vel ekkt sagnfri en hn eitthva erindi til ntmaflks anna en a vera til hugunar um hva flk var ffrtt og fordmafullt gamla daga? v miur er enn miki um hrslu og fordma gagnvart vissum sjkdmum sem hjkvmilega bitna sjklingunum. Nlega heyri g um fjlskyldu sem flutti fjlblishs og einn af melimum essarar fjlskyldu var ofvirkt barn. Um a leyti sem fjlskyldan var a flytja inn fr einn ba hssins a spyrjast fyrir meal hinna banna hvort eim fyndist ekki sta til a reyna a hindra etta flk a setjast a hsinu vegna gindanna sem drengurinn tti eftir a valda. etta mun hafa fengi litlar undirtektir en lsir mikilli ffri og fordmum hj umrddum ba. Ekki eru mrg r san bar bahverfi brust gegn heimili fyrir geveika hverfinu og ru seinna tilviki var um a ra heimili fyrir innhverfa. Geveikir hafa alltaf tt undir hgg a skja og slandi eru enn notu fordmafull skammaryri og nirandi hugtk sem tengjast ekktasta gesjkrahsi landsins, Kleppi. Fordmar gar geveikra virast lifa gu lfi landinu svo a maur eigi erfitt me a skilja a ef teki er tillit til skilnings okkar eli essara sjkdma og mefer sem oft er mjg rangursrk. a sem kannski er skrtnast og illskiljanlegast af essu llu eru fordmar gar flogaveikra okkar ga landi lok tuttugustu aldar. Langt fram eftir ldinni mttu flogaveikir ekki giftast en engar gildar stur voru fyrir slku banni og flogaveiki ekki meira ttgeng en margir arir alvarlegir sjkdmar. Enn eru miklir fordmar gar flogaveikra sem a langmestu leyti stafa af vanekkingu sjkdmnum og af hinum gamalekkta tta vi a sem vi ekki ekkjum og hfum ekki stjrn . Flestir flogaveikir eru skp venjulegt flk, sem tekur sn lyf daglega eins og vi um svo marga ara sjklingahpa eins og t.d. sykursjka og sem eru me of han blrsting. Sumir f flog einstaka sinnum en arir aldrei, miklir krampar eru sjaldgfir en langflestum tilfellum er um a ra vg flog sem standa nokkrar sekndur ea a.m.k. innan vi eina mntu. Flest af essu flki er sem sagt me tiltlulega vgan sjkdm sem hgt er a halda a mestu ea llu leyti skefjum me lyfjum en rtt fyrir etta gengur essu flki illa a f vinnu, vegna fordma og ffri sumra vinnuveitenda.

Hf.: Magns Jhannsson