Įhrif rafsegulsvišs į lifandi verur.

Getur rafsegulsviš ķ daglegu umhverfi okkar valdiš illkynja sjśkdómum?

Vitaš er aš rafsegulsviš getur haft margvķsleg įhrif į lifandi frumur. Ef reynt er aš tengja įhrif raflagna ķ hśsum, hįspennulķna og spennubreyta viš illkynja sjśkdóma eša annars konar heilsubrest žarf fyrst aš afneita żmsum lögmįlum ešlisfręši og lķfešlisfręši. Žar aš auki hefur tķšni margra algengra krabbameina lękkaš og mešalaldur hękkaš verulega į sķšustu 50-100 įrum en į sama tķma hefur oršiš gķfurleg aukning ķ notkun rafmagns og rafmagnstękja. Rafsegulsviš sem nį inn ķ lķkamann frį raflögnum og algengum rafmagnstękjum eru veik mišaš viš sviš sem alltaf eru til stašar eins og segulsviš jaršar. Rannsóknirnar sem komu žessum įhyggjum af staš voru geršar fyrir meira en tuttugu įrum, žęr voru ekki vel skipulagšar og tölfręšilega veikar.

Fyrir meira en 20 įrum voru geršar rannsóknir ķ Bandarķkjunum og Svķžjóš sem žóttu benda til žess aš börn sem bjuggu ķ nįmunda viš hįspennulķnur eša spennistöšvar fengju hvķtblęši oftar en önnur börn. Žetta kom af staš hįlfgeršri mśgsefjun og var smįm saman yfirfęrt į żmis tęki sem senda frį sér rafsegulbylgjur eins og sjónvarpstęki, tölvuskjįi, rafmagnshitapśša, örbylgjuofna og nś sķšast farsķma. Žessar įhyggjur hafa skotiš upp kollinum af og til og žó aš fullyrša megi aš fyrstu rannsóknirnar hafi veriš gallašar žį bęttu sķšari rannsóknir žar lķtiš śr ķ fyrstu. Vegna žess aš tķšni illkynja sjśkdóma hjį börnum er lįg, žurfa slķkar rannsóknir aš nį til mikils fjölda og žaš er ekki fyrr en į allra sķšustu įrum sem slķkar rannsóknir hafa veriš geršar. Nišurstöšur žessara sķšustu rannsókna sżna ekkert samband milli illkynja sjśkdóma hjį börnum og bśsetu nįlęgt hįspennulķnum, spennistöšvum eša öšrum uppsprettum rafsegulsvišs. Žaš er žó galli viš allar žessar rannsóknir aš žęr eru žaš sem kallaš er afturskyggnar, žęr skyggnast aftur ķ tķmann. Žetta er gert žannig aš žegar illkynja sjśkdómur greinist hjį barni eša unglingi, er athugaš hvort sjśklingurinn bjó eša dvaldi fyrr į ęfinni ķ sterku rafsegulsviši, en slķkt getur veriš mjög erfitt aš kanna.

Ķ žessum mįlum hefur mśgsefjunin oft veriš skammt undan. Žegar t.d. greindust sex krabbameinstilfelli ķ börnum, sem įttu heima ķ sömu götu ķ nįgrenni spennistöšvar ķ litlum bę ķ Bandarķkjunum, varš allt vitlaust og į endanum var skrifuš bók um mįliš. Žetta var óvenjuleg tilviljun en žaš breytti engu um višbrögšin žó aš um sex ólķkar tegundir krabbameins hafi veriš aš ręša og bent hafi veriš į žśsundir annarra gatna meš sams konar ašstęšur en engin krabbameinstilfelli.

Viš lifum ķ tveimur sterkum rafsegulsvišum, segulsviši jaršar og rafsviši lofthjśps jaršarinnar. Segulsviš jaršar er mjög öflugt ķ samanburši viš žaš sviš sem hįspennulķnur og rafdreifikerfi ķ žéttbżli mynda og fólk er śtsett fyrir. Segulsviš jaršar er hins vegar svipaš aš styrk og segulsvišiš sem sum heimilistęki og rafknśnar jįrnbrautarlestir mynda. Til eru tęki sem mynda mun sterkara segulsviš og mį žar nefna tęki til sjśkdómsgreininga eins og segulómunartęki en žar liggur sjśklingurinn, oft ķ 1-2 klst., ķ segulsviši sem er 50 žśsund sinnum sterkara en segulsviš jaršar, įn žess aš verša meint af. Ķ lofthjśp jaršar er rafsviš sem er um 120 volt fyrir hvern metra (ķ stefnu upp og nišur). Ķ umhverfi okkar er ekki vķša aš finna rafsviš sem jafnast į viš žetta, viš getum žó fundiš sambęrileg og jafnvel sterkari rafsviš ef viš stöndum beint undir hįspennulķnu eša į brautarteinum undir loftlķnu rafknśinnar lestar. Žess mį geta til gamans aš rafsviš lofthjśpsins er stöšugt aš byggjast upp og fęr śtrįs ķ žeim 40 milljónum eldinga sem lżstur nišur daglega į jöršinni.

Af žessu sést aš flest rafsegulsviš sem viš bśum til og viš erum lķkleg til aš dvelja lengi ķ nįgrenni viš eru veik ķ samnburši viš žau sviš sem umlykja jöršina og viš höfum alltaf mįtt bśa viš. Žessu til višbótar kemur aš til žess aš rafsegulsviš geti haft įhrif į lifandi frumur žurfa frumurnar aš hafa eitthvaš sem nemur rafsegulsvišiš og breytir žvķ ķ annars konar orku. Vitaš er aš slķk tenging milli rafsegulsvišs og frumu er mjög veik og žau įhrif sem geta oršiš viš verstu ašstęšur eru mjög lķtil ķ samnburši viš žaš rafsviš og strauma sem er aš finna ķ öllum lifandi frumum.

1996