Eyrnasuš

Eru til einhver rįš viš žessum hvimleiša kvilla?

Tugir milljóna manna og kvenna um allan heim žjįst af eyrnasuši (tinnitus). Um er aš ręša stöšugan tón fyrir öšru eša bįšum eyrum sem dynur į sjśklingnum allan sólarhringinn, allt įriš. Erfitt er aš lżsa eyrnasuši fyrir žeim sem aldrei hafa fengiš žaš sjįlfir en žvķ hefur veriš lżst sem suši, hringingu, öskri, hvķsli, kliš eša öšru žvķlķku. Eyrnasuš er ekki sjśkdómur heldur sjśkdómseinkenni og ekki finnst į žvķ skżring nema stöku sinnum en žaš helst oft ķ hendur viš heyrnartap. Ekki er vitaš nįkvęmlega į hvern hįtt eyrnasuš myndast en žaš gerist oftast ķ innra eyranu. Allir geta fengiš eyrnasuš eftir įreyti eins og mikinn hįvaša eša viss lyf en ķ slķkum tilfellum veršur sjaldnast varanleg skemmd og žegar įreytiš er fariš hverfur eyrnasušiš fljótt.

Allir sem žjįst af stöšugu eyrnasuši ęttu aš fara ķ rannsókn hjį hįls- , nef- og eyrnalękni. Orsakir geta veriš fjölmargar svo sem mikill hįvaši, bakterķusżking ķ mišeyra, veirusżking ķ innra eyra, ęxli ķ heyrnartaug, sjśkdómar ķ kjįlkališ og eyrnamergur. Oft finnst engin orsök žrįtt fyrir żtarlega leit. Sum lyf geta valdiš eyrnasuši og mį žar nefna acetżlsalicżlsżru (Aspirin, Magnżl o.fl.) og sum sżklalyf, en eyrnasušiš hverfur fljótt eftir aš lyfjatöku er hętt eša skammtar minnkašir. Ķ flestum tilfellum fara saman eyrnasuš og heyrnartap og getur žetta gerst ķ öšru eša bįšum eyrum. Viš lęknisrannsókn er stundum hęgt aš finna orsökina eša a.m.k. śtiloka żmsar af hugsanlegum orsökum eyrnasušs. Suma af žessum sjśkdómum er hęgt aš lękna, ašra ekki. Eyrnasuš fylgir einnig Meniers sjśkdómi en žaš er sjaldgęfur sjśkdómur ķ innra eyra, sem einkennist af heyrnartapi, eyrnasuši og slęmum svimaköstum.

Fólk žolir eyrnasuš misvel. Sumir taka žessu eins og hverju öšru sem hrįir okkur og lęra aš lifa meš žvķ og lįta žaš ekki angra sig um of. Ašrir žjįst, geta ekki einbeitt sér og falla jafnvel ķ žunglyndi eša sjįlfsvorkunn. Žetta getur gert įstandiš verra vegna žess aš viš streitu og spennu versnar eyrnasuš oftast. Žaš getur einnig aukiš erfišleikana aš fjölskylda og vinir sjśklingsins eiga oft erfitt meš aš skilja vandamįliš vegna žess hve óįžreifanlegt žaš er.

Hęgt er aš varast sumt af žvķ sem getur gert eyrnasuš verra. Mikill hįvaši getur framkallaš tķmabundiš eyrnasuš og gert žaš verra hjį žeim sem hafa eyrnasuš fyrir. Hér mį nefna hįvęra tónlist, vélknśin verkfęri og skotvopn. Ķ sumum tilfellum mį verja sig meš heyrnarhlķfum eša eyrnatöppum. Aspirķn (Magnżl o.fl.) og nokkur önnur lyf geta valdiš eyrnasuši eša gert žaš verra. Koffein hefur mikil įhrif į eyrnasuš hjį sumum sjśklingum og gerir žaš hįvęrara. Žaš getur veriš fyrirhafnarinnar virši aš foršast allt sem inniheldur koffein (kaffi, te, kóladrykki, kakó, sśkkulaši) ķ einn mįnuš til aš kanna hvort eyrnasušiš minnki. Įfengi ķ hófi hefur ekki įhrif į eyrnasuš en óhófleg įfengisdrykkja gerir žaš verra. Kannabis er žekkt af žvķ aš geta valdiš eyrnasuši eša gert žaš verra.

Ekki er til nein góš lękning į eyrnasuši og til eru rannsóknir sem sżna aš um 95% žeirra sem hafa langvarandi eyrnasuš žurfa enga mešferš nema e.t.v. śtskżringar. Sumir žessara einstaklinga eru verulega illa haldnir og žį er hęgt aš reyna żmislegt til aš minnka sušiš eša gera žaš bęrilegra. Žeir sem eru meš heyrnarskeršingu lagast stundum viš aš fį heyrnartęki, žannig aš eyrnasušiš veršur minna įberandi. Stundum er gagn aš žvķ aš fela sušiš meš tęki sem lķtur śt eins og heyrnartęki en gefur frį sér stöšugt hljóš sem felur eyrnasušiš og er žęgilegra aš hlusta į. Einnig eru til tęki sem sameina heyrnartęki og feluhljóš. Sumir nota einfaldlega tónlist ķ sama tilgangi. Żmis lyf hafa veriš reynd en žau hafa żmist reynst gagnslaus eša gagnslķtil eša aš žau hafa aukaverkanir sem hrjį viškomandi meira en eyrnasušiš. Žaš lyf sem hefur gefiš einna bestan įrangur er bęši slęvandi og verulega vanabindandi og žess vegna ónothęft nema ķ algerum undantekningartilfellum. Stöšugt eru ķ gangi rannsóknir į eyrnasuši, orsökum žess og ašferšum til lękninga.

Aš lokum mį geta žess aš į Ķslandi er starfandi félag til stušnings fólki meš eyrnasuš.


© Magnśs Jóhannsson 1997