Framhaldsdeild KHĶ – janśar 2006 – Meyvant Žórólfsson

Nįmsmat – mat į nįmsįrangri (eftir žvķ sem lķšur į nįmskeišiš mį bśast viš aš listinn lengist og/eša breytist)

Assessment (Nįmsmat). Aš afla upplżsinga (gagna) um nįm, nįmsįrangur og framvindu nįms og tślka nišurstöšur žess. (Ath: Ónįkvęmt er aš tala um nįmsmat (=Assessment) sem einkunnir, vitnisburš eša nišurstöšur nįmsmats! Žaš er žvķ fremur hępiš aš segjast “afhenda nįmsmat”)

Alternative Assessment (Óhefšbundiš nįmsmat) (sjį einnig authentic or performance (performance-based) assessment). Mat sem krefst žess venjulega aš nemendur leysi fjölbreytt og óvęnt (ófyrirséš) verkefni eša vandamįl svo žaš geti fariš fram. Dęmi: Nemendur setja fram fjölbreytilegar lausnir, sżningar, skriflega eša munnlega. Ritun leišarbóka, dagbóka, gerš nįmsmappa (portfolios) eru dęmi um žetta. Meš slķku nįmsmat er gert rįš fyrir aš nemendur nżti sér žekkingu sķna, skilning og fęrni til aš leysa raunveruleg verkefni sem eru ķ meira eša minni męli “ekta” (authentic) og sem lķkust žvķ sem gerist ķ veruleikanum..

Assessment System (Matskerfi). Kerfi sem samanstendur af fjölbreytilegum matsašferšum er gefa sem skżrastar upplżsingar um nįmsstöšu, nįmsframvindu og įrangur einstaklinga, kennara og skóla. Getur veriš hvort sem er hópmišaš (norm-referenced) eša markvišmišaš (criterion-referenced) eša blanda af hvoru tveggja.

Criterion-Referenced Assessment (Markvišmišaš nįmsmat). Nįmsmat sem felur ķ sér aš įrangur nemenda sé borinn saman viš fyrirfram gefin markmiš eša fęrnistašla (performance standards), en ekki įrangur annarra nemenda. Ķ slķku mati gętu allir nįš “fullu hśsi” eša enginn. Einkunnir normaldreifast žvķ jafnan ekki.

Blooms Taxonomy (Flokkunarkerfi Blooms og félaga). Sbr vitsmunasviš (Cognitive domain), tilfinninga-og višhorfasviš (Affective domain) og leiknisviš (Psychomotor Domain).

Absolute grading (Markbundnar reinkunnir). Einkunnir sem byggjast į markvišmišušu nįmsmati (criterion refernced) og normaldreifast žvķ sjaldan.

Evaluation (Mat). Venjulega frekar notaš um mat į skólastarfi, nįmsefni eša nįmskrįm. Žó stundum notaš um nįmsmat.

Formative Assessment (Leišsagnarmat/mótandi mat). Assessment for learning.

Holistic Scoring (Heildręnt matskerfi). Andheiti viš Analytic scoring og felur ķ sér heildręnt mat į nįmi (overall impression).

Item (Matsatriši). Spurning (prófspurning - test item), verkefni eša önnur eining ķ matskerfi.

Learning Outcomes (Nįmsafrakstur). Lżsing į žvķ hvers konar žekkingu, skilning, fęrni o.s.frv. (oft gefiš meš sagnoršum = action verbs) viš teljum sem nęga stašfestingu į aš nįm skili įrangri. Dęmi: “Nemandi śtskżrir muninn į…”

Norm-Referenced Assessment (Hópmišaš nįmsmat). Nįmsmat sem felur ķ sér aš įrangur nemenda sé borinn saman viš įrangur skilgreinds hóps, t.d. allra 15 įra nemenda į landinu. Dęmi eru um aš nemendur, skólar, skólaumdęmi eša sveitarfélög séu borin saman eša rašaš mišaš viš įrangur stęrri hópa eša svęša..

Performance Assessment (Frammistöšumat). Sjį Alternative assessment.

Portfolio Assessment (Möppumat). Nįmsmappa inniheldur safn af verkefnum nemanda sem sķšan eru lögš til grundvallar ķ mati. Višmiš geta veriš fjölbreytileg. Um getur veriš aš ręša mat į framvindu nįms hjį viškomandi nemanda (eins konar Processfolio) eša mat į verkum hans į įkvešnum tķma (tķmum) eša sem stušningur viš nemandann og ašra til aš ręša um hugmyndir hans og verk (sbr. Assessment for learning).

Objective assessment (Hlutlęgt mat).

Qualitative assessment (Eigindlegt mat). Mat sem mišast viš eiginleika, ekki magn.

Quantitative assessment (Megindlegt mat). Mat sem mišast viš magnmęlingar.

Peer Assessment (Jafningjamat).

Rating scale (Marklisti) og Checklist (Gįtlisti).

Relative grading (Samanburšareinkunnir). Einkunnir sem byggjast į hópmišušu mati (norm-referenced)

Reliability (Įreišanleiki). Vķsar til žess hveru įreišanlegt (stöšugt) matiš er. Fengist t.d. sama nišurstaša ef annar beitti sama mati? Fengist sama nišurstaša ef žvķ vęri beitt į öšrum tķma? Lķtill įreišanleiki leišir til lįgs réttmętis (Validity).

Rubrics (Višmišatafla). Žriggja til sex stiga tafla sem gefur lżsandi upplżsingar um nįmsstöšu į misafmörkušum svišum.

Self Assessment (Sjįlfsmat).

Standards (Stašlar/Višmiš). Višmiš sem gefa til kynna hvers er vęnst af skólum, kennurum og nemendum į įkvešnum svišum. M.a. žekkjast content standards, performance standards og benchmarks.

Summative Assessment (Samantektarmat/Lokamat). Assessment of learning.

Validity/Relevance (Réttmęti/Gildi). Gegur til kynna aš hvaša marki nįmsmatiš gefur okkur žęr upplżsingar sem viš sękjumst eftir og hversu rétt tślkun okkar er į matsnišurstöšum. Gefum okkur t.d. aš nemandi standi sig vel į lestrarpróf. Prófiš hefur hįtt réttmęti ef viš erum viss um aš žaš gefi rétta mynd af restrarfęrni nemandans, ž.e. hann sé ķ raun góšur ķ lestri. Žvķ betra samręmi sem fęst milli markmiša, “learning outcomes” og matsatriša, žeim mun meiri lķkur eru į hįu réttmęti.

Washback (Afturvirk įhrif nįmsmats). Įhrif nįmsmats į skipulag nįms og kennslu.