Steinunn Kristjßnsdˇttir prˇfessor

Deild: SagnfrŠ­i- og heimspekideild

Stofnun: Hßskˇli ═slands

Nři Gar­ur, stofa 314, 3. hŠ­

SÝmar: 525 5280 / 862 8543áááááá Netfang: sjk@hi.is

N┴MSKEIđ ┴ GRUNNSTIGI

Inngangur a­ fornleifafrŠ­i I

Yfirlitsnßmskei­ um vi­fangsefni og a­fer­ir fornleifafrŠ­innar. Hva­ er fornleifafrŠ­i? Saga fornleifafrŠ­innar rakin, svo og hugmyndafrŠ­ilegur grundv÷llur og samband hennar vi­ a­rar greinar fortÝ­arvÝsinda. Sko­a­ er hvernig fornleifar nota­ar til a­ varpa ljˇsi ß samfÚlagsger­, umhverfi, hagkerfi og vi­skipti, tr˙ og hugmyndafrŠ­i, ■rˇun og breytileika.

 

KynjafornleifafrŠ­i (6e)

Yfirlitsnßmskei­ um kynjafornleifafrŠ­i (Archaeology of Gender). Fari­ ver­ur yfir s÷gu og ■rˇun greinarinnar, sem og ßherslur og helstu skilgreiningar innan hennar, samhli­a ■vÝ sem dŠmi ver­a tekin frß fornleifarannsˇknum sem byggja ß kenningum og a­fer­um kynjafornleifafrŠ­innar. KynjafornleifafrŠ­in tekur mi­ af ■vÝ a­ kyngervi (gender) sÚ allt Ý senn, lÝffrŠ­ilegt, fÚlagslegt og menningarlegt en sß greinarmunur sem ger­ur er ß kyni (sex) annars vegar og kyngervi hins vegar er einmitt sß kjarni sem kynjafornleifafrŠ­ilegar rannsˇknir byggja ß. ŮŠr beinast einkum a­ einstaklingnum sjßlfum, ath÷fnum hans og kyngervi, hlutverkum og tilvist, jafnt sem mannlegu atferli, lÝfsmynstri Ý heild til forna. Kyngervishugtaki­ ľ gender ľ er sÝfellt a­ vÝkka og teygir sig ■vÝ til rannsˇkna ß konum, k÷rlum, jafnt sem b÷rnum e­a ß ßkve­num ■jˇ­fÚlagshˇpum.

 

Kennileg fornleifafrŠ­i

Markmi­i­ me­ nßmskei­inu er a­ veita nemendum innsřn Ý kennilegan bakgrunn fornleifafrŠ­innar, einkum Ý Evrˇpu og Nor­ur-AmerÝku. Fari­ ver­ur yfir s÷gu kenninga og skřrt frß ßhrifum ■eirra ß ■rˇun frŠ­igreina almennt. Merking kennilegrar fornleifafrŠ­i ver­ur reifu­, samhli­a ■vÝ sem fari­ ver­ur Ýtarlega yfir helstu kenningar, strauma og stefnur, og ßhrif ■eirra ß frŠ­igreinina.

 

Eldri nßmskei­

V÷ruframlei­sla og v÷ru■rˇun (3e)

V÷ruframlei­sla og v÷ru■rˇun er ekki sÝ­ur mikilvŠg en gripafrŠ­i sem fjallar um greiningu gripanna sjßlfra eftir ger­ og efnisinnihaldi. ═ nßmskei­inu ver­ur fjalla­ um vitnisbur­ fornleifanna um v÷ruframlei­slu og v÷ru■rˇun ß vÝkinga÷ld og mi­÷ldum, bŠ­i hÚrlendis og Ý nßgrannal÷ndunum. Me­ v÷ruframlei­slu og ■rˇun er ßtt vi­ hvers konar framlei­slu ß mat, klŠ­na­i, ßh÷ldum e­a hvers kyns varningi til s÷lu e­a eigin nota og allt ■ar ß milli. Venjulega er hÚr um a­ rŠ­a leifar eftir mjˇlkurframlei­slu, matarger­, vinnu vi­ vefna­ e­a annars konar textÝlger­, jßrnframlei­slu og smÝ­i jßrngripa, framlei­slu gripa ˙r vi­i og beini, blekger­, handritager­, bßtasmÝ­i en svo mŠtti lengi telja. Leifar af ■essu tagi geta au­veldlega endurspegla­ fÚlagslega og menningarlega si­i og venjur ■eirra sem framleiddu e­a notu­u gripina, jafnt sem efnahagslega e­a jafnvel pˇlitÝska ■Štti a­ baki framlei­slu ■eirra. Framlei­slan getur ßtt sÚr mismunandi bakgrunn sem tengist einstaklignum, fj÷lskyldum, ßkve­num hˇpum, kyngervi, bŠjum, ■orpum, borgum e­a jafnvel verksmi­jum.

 

 

N┴MSKEIđ ┴ MEISTARASTIGI

Kenningar Ý hugvÝsindum (10e)

Kynntar, rŠddar og gagnrřndar valdar kenningar sem hafa sett mark sitt ß frŠ­ilega umrŠ­u Ý hugvÝsindum undanfarna ßratugi. Kennt sameiginlega me­ nßmsbrautum Ý sagnfrŠ­i og heimspeki.

 

Medieval Archaeology (10e)

During the last decades, medieval archaeology has experienced significant growth as a discipline concerned with material culture. Initially, the use of material culture was marginalized to the role of confirming or refuting historical knowledge about this period but today it is understood as having equal historical importance to the archived material. The course is intended to improve studentĺs understanding of Medieval Europe during the period 800ľ1600 AD through the study of material culture. It deals with general themes in medieval archaeology, such as identity, social status, rural and urban landscapes, religion, life and death, rather than the historical development of the Middle Ages in chronological order. The aim is to give students insight into the different fields of theory and method of medieval archaeology through both material and documentary evidences in accordance with the current state of research. A special emphasis will be put on medieval Iceland, as a part of European culture and society, but even on how medieval archaeologists gather their sources, analyse them and reach conclusions of historical importance.

 

ELDRI N┴MSKEIđ

Si­frŠ­i og fornleifafrŠ­i

═ nßmskei­inu ver­ur fari­ yfir řmsar si­frŠ­ilegar spurningar sem snerta fornleifafrŠ­inga Ý nßmi og starfi. Teki­ ver­ur ß ■eim ■ßttum si­frŠ­innar sem sn˙a a­ ßbyrg­ og skyldum fornleifafrŠ­inga gagnvart

- fornleifafrŠ­inni sem frŠ­igrein (kollegar, starfsmenn, nemendur),

- almenningi (stuldur, f÷lsun, nřting menningarminja, fer­a■jˇnusta, fj÷lmi­lar),

- fornleifafrŠ­ilegum heimildum (dau­inn, innbrot Ý yfirgefin heimili, minnihlutahˇpar)

 

V÷ruframlei­sla og v÷ru■rˇun (3e)

V÷ruframlei­sla og v÷ru■rˇun er ekki sÝ­ur mikilvŠg en gripafrŠ­i sem fjallar um greiningu gripanna sjßlfra eftir ger­ og efnisinnihaldi. ═ nßmskei­inu ver­ur fjalla­ um vitnisbur­ fornleifanna um v÷ruframlei­slu og v÷ru■rˇun ß vÝkinga÷ld og mi­÷ldum, bŠ­i hÚrlendis og Ý nßgrannal÷ndunum. Me­ v÷ruframlei­slu og ■rˇun er ßtt vi­ hvers konar framlei­slu ß mat, klŠ­na­i, ßh÷ldum e­a hvers kyns varningi til s÷lu e­a eigin nota og allt ■ar ß milli. Venjulega er hÚr um a­ rŠ­a leifar eftir mjˇlkurframlei­slu, matarger­, vinnu vi­ vefna­ e­a annars konar textÝlger­, jßrnframlei­slu og smÝ­i jßrngripa, framlei­slu gripa ˙r vi­i og beini, blekger­, handritager­, bßtasmÝ­i en svo mŠtti lengi telja. Leifar af ■essu tagi geta au­veldlega endurspegla­ fÚlagslega og menningarlega si­i og venjur ■eirra sem framleiddu e­a notu­u gripina, jafnt sem efnahagslega e­a jafnvel pˇlitÝska ■Štti a­ baki framlei­slu ■eirra. Framlei­slan getur ßtt sÚr mismunandi bakgrunn sem tengist einstaklignum, fj÷lskyldum, ßkve­num hˇpum, kyngervi, bŠjum, ■orpum, borgum e­a jafnvel verksmi­jum.

 

FornleifafrŠ­i og sÝ­nřlendustefna (3e)

SÝ­nřlendustefna (e. postcolonialism) snřr a­ kenningum og umrŠ­u um sÝbreytilega sambl÷ndun menningarheima. SÝ­nřlendustefna fjallar ekki um samfundi tveggja e­a fleiri menningarheima ■ar sem hver um sig hÚlt sÚrkennum sÝnum, lÝkt og nřlendustefnan (e. colonialism) ger­i, heldur um nřsk÷pun vi­ sambl÷ndun ■eirra. Sambl÷ndunin getur ßtt sÚr sta­ fÚlagslega, jafnt sem menningarlega e­a pˇlitÝskt. SÝ­nřlendustefnan hafnar ■ess vegna klisjukenndri or­rŠ­u nřlendustefnunnar um e­ilslŠgni og st÷­ugleika menningar en leggur ■ess Ý sta­ ßherslu ß sÝ­breytileika hennar. ═ nßmskei­inu ver­ur fari­ yfir ßhrif sÝ­nřlendu-stefnu ß ˙rvinnslu og t˙lkanir s÷gulegra ni­ursta­na, um lei­ tekin ver­a dŠmi um notkun hennar vi­ fornleifarannsˇknir.

 

FÚlagsleg fornleifafrŠ­i (3e)

═ nßmskei­inu er teki­ ß helstu ■ßttum fÚlagslegrar fornleifafrŠ­i, ■ˇ sÚr Ý lagi ■eim er sn˙a a­ kyngervi (gender), samsemd (identity), ■jˇ­erni/e■nÝskum hˇpum (ethnicity), valdi og minni (memory). Fari­ ver­ur yfir notkun ■essara hugtaka innan fornleifafrŠ­innar og um lei­ l÷g­ ßhersla ß ■a­ hvernig greina mß leifar slÝkra fÚlagslegra ■ßtta ˙r fornum minjum. Samhli­a ■essu ver­ur l÷g­ ßhersla ß a­ kynna nßlgun mikrˇfornleifafrŠ­innar (microarchaeology) sem ß sÝ­astli­num ßrum hefur fengi­ sÝauki­ vŠgi vi­ rannsˇknir ß vi­fangsefnum fÚlagslegrar fornleifafrŠ­i. MÝkrˇfornleifafrŠ­in beinir sjˇnum sÝnum, lÝkt og einsagan innan sagnfrŠ­innar, a­ al■ř­unni, menningu innan hennar, lÝfshßttum og ßhrifum, frekar en hinni almennu og mi­lŠgu s÷gu fortÝ­ar.

 

Themes in Icelandic Archaeology (10e)

Based on a general introduction on archaeological debate in Iceland, this course will look at earlier as well as recent issues where archaeological evidence and reasoning have contributed new knowledge and understanding of the past. The aim is to give students insight in the history of archaeological debate in Iceland, their methods and practice.

 

Monastic Archaeology (5e)

The course is intended to improve studentĺs knowledge of the Medieval Times (1000ľ1600 AD) through the study of monastic archaeology. The focus will be directed at Iceland, set in the wider context of Western Europe. The course deals with the general themes of monastic archaeology, such as in research on religious and secular buildings, burial customs, gender, monastic identity, the Reformation, cosmology, landscape, material culture, households, social networks, and the relation between things and texts. The aim is to give students insight in the different fields of theory and method of medieval and historical archaeology through archaeological studies on monasticism, as an alternative for their further research.