Borgarbrot

9789979545545

 

 

 

 

 

A­ byggja (ReykjavÝkur)borg

BORGARBROT. SEXT┴N SJËNARHORN ┴ BORGARSAMF╔LAGIđ

Ritstjˇri: Pßll Bj÷rnsson 2003, 223 bls. Prentun: Gutenberg, umbrot: Vi­ar Ůorsteinsson, kßpa: Sˇley Stefßnsdˇttir, ˙tgßfa: BorgarfrŠ­asetur og Hßskˇla˙tgßfa


 

SAGNFRĂđINGAF╔LAG ═slands hefur sta­i­ fyrir hßdegisfyrirlestrum, ■ar sem l÷g­ er ßhersla ß umrŠ­ur, frß ßrinu 1998. Samkomurnar eru hßlfsmßna­arlega yfir vetrartÝmann og hvert misseri ber yfirskrift sem tiltekur ß hva­a svi­i fyrirlestrarnir eru: "Hva­ er fÚlagssaga?", "Hva­ er hagsaga?", "Hva­ er pˇstmˇdernismi?", "Hva­ er stjˇrnmßlasaga?", "Hva­ er heimild?", "Hva­ er (ˇ)■jˇ­?", "Hva­ er borg?" og n˙ Ý vetur "Hva­ er (um)heimur?" Fyrirlestrara­irnar eru ■verfaglegar og tvisvar sinnum hafa ■Šr veri­ haldnar Ý samvinnu vi­ a­ra, fyrst Rannsˇknarstofu Ý kvennafrŠ­um og sÝ­asta vetur stˇ­ BorgarfrŠ­asetur einnig a­ ■eim.

Fyrirlestrarnir hafa veri­ a­gengilegir jafnhar­an ß vefritinu Kistunni, en n˙ hafa BorgarfrŠ­asetur og SagnfrŠ­ingafÚlagi­ bŠtt um betur og gefi­ ˙t ß prenti fyrirlestrana sem fluttir voru undir yfirskriftinni "Hva­ er borg?"

═ Borgarbrotum eru sextßn greinar eftir fˇlk sem hefur numi­ řmis frŠ­i vÝ­a um l÷nd, svo sem sagnfrŠ­i, listfrŠ­i, hagfrŠ­i, bˇkmenntafrŠ­i, afbrotafrŠ­i, heimspeki, landafrŠ­i, mannfrŠ­i, skipulagsfrŠ­i, borgarlandafrŠ­i, menningafrŠ­i, e­lis- og stŠr­frŠ­i, ■jˇ­fÚlagsfrŠ­i, tŠkni- og vÝsindafrŠ­i og umhverfisskipulag. Eins og nŠrri mß geta er nßlgun vi­fangsefnis margvÝsleg og vi­fangsefnin eru ˇlÝk, ■ˇtt ÷ll fjalli ■au um borgir og borgaralÝf.

Saga Ýslensks ■Úttbřlis er nokku­ sÚrst÷k, me­al annars fyrir ■Šr sakir a­ hÚr nß­i ■a­ varla a­ myndast fyrr en ß 19. ÷ld og og hÚr er a­eins ein borg. ═ Noregi voru sett l÷g um bŠi ßri­ 1276, en af einhverjum ßstŠ­um komu ■au ekki til ═slands. ═ Borgarbrotum fjallar Helgi Ůorlßksson um s÷gu ■ÚttbřlisvÝsa og kaupsta­a hÚr ß landi sem flestir festust ekki Ý sessi. Ůa­ er varla ß margra vitor­i a­ Eyrarbakki, HvÝtßrvellir Ý Borgarfir­i og Gßsar Ý Eyjafir­i, ßsamt svŠ­inu undir J÷kli ß SnŠfellsnesi hafi einhvern tÝmann veri­ ■Úttbřlustu sta­ir landsins. Vi­fangsefni Gu­jˇns Fri­rikssonar eru ßhrif hreinlŠtis- og heilsufarssjˇnarmi­a ß skipulag og ■rˇun ReykjavÝkur, en Eggert ١r Bernhar­sson tekur ß hinn bˇginn fyrir ßhrif borgarlÝfsins ß daglegar venjur Ýb˙anna, sÚrstaklega matmßlstÝma. Hildigunnur Ëlafsdˇttir segir frß ■vÝ hvernig umgengni yfirvalda vi­ drukkna vegfarandur tˇk ß sig nřja mynd ß sÝ­ari hluta 20. aldar, ■egar afsta­a til ßfengisb÷lsins breyttist frß ■vÝ a­ liti­ vŠri ß ÷lvun sem afbrot og l÷greglumßl, Ý ■a­ a­ teljast sj˙kdˇmur sem heyrir undir heilbrig­isyfirv÷ld. SigrÝ­ur Kristjßnsdˇttir skrifar um ja­arbelti borga og tengir ■rˇun ß l÷gun og efnislegu formi borgarinnar vi­ ■Šr hugmyndir um skipulagsmßl sem h÷f­u ßhrif ß bygg­a■rˇun Ý ReykjavÝk. Stefßn Ëlafsson spyr hvernig borg ReykjavÝk sÚ og ber hana saman vi­ erlendar borgir. Salv÷r Jˇnsdˇttir einbeitir sÚr a­ framtÝ­ borga og fjallar me­al annars um ßhrif almennings ß skipulagsmßl og kynnir til s÷gunnar undirgrein skipulagsfrŠ­a sem gengur ˙t frß rÚtti borgaranna til a­ nßlgast holla matv÷ru.

HÚr hefur veri­ tŠpt ß ÷rfßum af ■eim fj÷lm÷rgu vi­horfum, sta­reyndum og kenningum sem koma fram Ý Borgarbrotum, sem mikill fengur hlřtur a­ vera a­ fyrir kennara, nemendur og ßhugamenn um borgarmßl. A­rir h÷fundar efnis eru Pßll Bj÷rnsson, Ingibj÷rg Sˇlr˙n GÝsladˇttir, ┴g˙sta Kristˇfersdˇttir, Sk˙li Sigur­sson, Stefßn Pßlsson, Trausti Valsson, SigrÝ­ur Bj÷rk Jˇnsdˇttir, Sigr˙n Sigur­ardˇttir, ┴strß­ur Eysteinsson, ┴sgeir Jˇnsson og Stefßn Ëlafsson.

Greinarnar er misunnar, sumar eru nßnast eins og fyrirlestur og jafnvel yfirlit ß me­an a­rar hafa teki­ ß sig endanlegt form frŠ­igreinar. Heimildaskrßr eru birtar aftan vi­ hverja grein, en tilvÝsanakerfi eru ekki samrŠmd. Ůa­ kemur ekki a­ s÷k ■vÝ lesandinn ßttar sig ß ■vÝ Ý hva­ er veri­ a­ vÝsa. Aftast eru upplřsingar um menntun og st÷rf allra h÷funda en fremst ˙tdrßttur ˙r greinunum ßsamt formßlsor­um ˙tgefanda og ritstjˇra. H÷nnun kßpu og vinnsla bˇkarinnar er einnig til fyrirmyndar og ni­ursta­an er handhŠg, falleg bˇk, sem gerir a­genglegar upplřsingar um efni sem er miki­ til umrŠ­u Ý samtÝmanum. Ůessi margvÝslega ■ekking, kenningar og sko­anir eru Ý senn tilgangur og kostur Borgarbrota sem Štti a­ vera til ■ess falli­ a­ au­ga og blßsa nřju lÝfi Ý umrŠ­una um ■rˇun og skipulag ReykjavÝkur. Or­i­ er laust!

Lßra Magn˙sardˇttir