Samkeppnismįl

 

   

 

Žegar markaširnir lęsast inni

Višskiptablašiš, 3. desember 2003 

Allar tölvur ķ hinum vestręna heimi hafa sams konar lyklaborš. Ef litiš er į efstu röš stafalykla frį vinstri mį lesa: Q-W-E-R-T-Y-U-I-O-P. Einhver kynni aš halda į žessi uppsetning vęri uppfinning tękni- og tölvualdar, gerš til žess aš hįmarka hraša viš innslįtt. Svo er hins vegar ekki. Įšurgreind uppsetning er arfur frį tķš ritvélanna og hefur haldist óbreytt žrįtt fyrir stórstķgar tękniframfarir. Svo vill einnig til aš QWERTY uppsetningin er alls ekki hagkvęm. Žvert į móti. Margir algengir stafir, svo sem A eša S, voru śt viš enda lyklaboršsins og lįgu illa viš įslętti og hęgja vinnu fólks viš tölvurnar. QWERTY varš til fyrir um einni og hįlfri öld sķšan til žess aš leysa tęknileg vandamįl viš fyrstu kynslóš ritvéla og sem lišur ķ markašsherferš į žeim tķma. Žaš hefur hins vegar haldiš velli fram til žessa dags vegna žess aš allir hafa komist upp į lag meš aš nota žaš og of kostnašarsamt er aš breyta til. Til žess aš slķk breyting vęri mögulega žyrftu mjög margir aš taka sig saman og slķk samhęfing er mjög erfiš ķ frjįlsu og dreifstżršu markašsžjóšfélagi. Sagan um QWERTY sżnir svo ekki veršur um villst aš sagan skiptir mįli. Óhagkvęmni - upp aš įkvešnu marki - getur haldiš velli um ókomna tķš ef kostnašurinn og samhęfingin viš aš taka upp nżja og hagkvęmari hętti er of mikill. QWERTY sżnir einnig aš įhrif frumkvöšla geta veriš töluverš og žaš skiptir höfušmįli fyrir fyrirtęki aš nį sterkri markašsstöšu strax ķ byrjun. Raunar er žaš svo aš ef sögunni um QWERTY fylgt alla leiš og opnast nż innsżn ķ ešli markaša, įhrif markašssetningar, samkeppni ķ tękniumhverfi, alžjóšavišskipti og borgarmyndun svo fįtt eitt sé nefnt.

 

Pakkatilboš sem einokunartilburšir

Višskiptablašiš, 14.įgśst  2003.  

Į sjötta įratugnum beittu bandarķsk bķóhśs žeirri söluašferš aš selja įvallt tvo miša saman ķ pakka į einu verši. Žetta kallašist double feature į engilsaxnesku og žżddi aš til žess aš fį miša į žį mynd sem hjartaš žrįši varš annar miši į einhverja ašra og ekki jafn hjartfólgna mynd aš fylgja meš ķ kaupunum. Um žetta var ort į sķnum tķma: „Roses are red, violets are pink. If it“s double feature one“s gonna stink“. Slķk pakkatilboš kallast bundling į engilsaxnesku. Ofangreindir višskiptahęttir ķ bandarķskum kvikmyndahśsum voru taldir brjóta ķ bįga viš samkeppnislög žar vestra og voru bannašir įriš 1962. Hins vegar hafa svipuš mįl aftur komiš upp į yfirboršiš į sķšustu įrum, einkum ķ tölvu- og hugbśnašargeirum s.s. hjį Microsoft..

Pakktilboš geta verkaš sem samkeppnishindrun žar sem stórir fyrirtękjarisar meš markašsrįšandi stöšu į nokkrum mörkušum geta lęst sig inni. Žannig ef keppinautar koma fram į einum af žessum mörkušum mun žeim einfaldlega żtt śt meš žvķ aš gefa samkeppnisvöruna ķ kaupbęti ķ pakka meš einokunarvörunni. Eina leišin til sigurs er žvķ aš rįšast fram į mörgum mörkušum ķ einu. 

Vitanlega er ekki veriš aš segja aš öll pakkaboš sem slęm. Oft getur veriš hagkvęmt vegna żmissa samlegšarįhrifa ķ rekstri aš bjóša upp į vöruknippi ķ staš žess aš selja ķ stöku. Microsoft heldur žvķ t.d. fram meš góšum rökum aš Media Player sé ķ raun óašskiljanlegur hluti af Windows stżrikerfinu. Hins vegar gętu hętturnar viš pakkaboš eša bundling  fariš aš verša mun raunverulegri į Ķslandi žar sem vęgi żmissa flókinna žjónustužįtta hefur aukist verulega og stórum margžęttum fyrirtękjum hefur fjölgaš. Hér mętti t.d. nefna Baug į smįsölumarkaši, skipafélögin ķ alhliša flutningum į sjó og landi, vķkkaš žjónustusviš fjįrmįlafyrirtękja og sķšast en ekki sķst žó Flugleiši sem hefur veriš aš taka yfir ę fleiri žętti innlendrar feršažjónustu – og nś sķšast sérleyfisbifreišafyrirtękiš Austurleiš SBS.

 

 

Samvinna ķ staš samkeppni?

Višskiptablašiš, 7. įgśst 2003.  

Į undanförnum vikum og mįnušum hefur veriš mikiš fjallaš um samkeppnismįl hérlendis ķ kjölfar upplżsinga um samrįš olķufélaganna og įsakana um samrįš tryggingafélaganna. Hér skal öšrum lįtiš eftir aš įętla nokkuš um sekt eša sakleysi žessara fyrirtękja. Hins vegar vill svo til aš bįšir žessir markašir –  fyrir olķu og tryggingar – hafa nokkur sameiginleg einkenni sem gera žį sérstaklega veila fyrir fįkeppni og samrįši. Žaš žżšir aš jafnvel žó forstjórar téšra fyrirtękja brjóti ekki samkeppnislög meš formlegri samvinnu er veršsamkeppnin lķkleg til žess aš vera takmörkuš. 

Į hinn bóginn ef formlegt samrįš fęr aš žrķfast eru afleišingarnar mun vķštękari en oft er gefiš til kynna. Mįliš er ekki ašeins žaš aš peningar fęrist į milli kaupenda og seljenda heldur veršur starfsemin sjįlf fyrir verulegum įhrifum. Aš hluta til vegna žess aš samkeppnin beinist inn į ašrar brautir en einnig vegna žess aš hvatar fyrir hagręšingu og framleišni eru ekki lengur til stašar. Af žessum sökum mun fįkeppnishagnašurinn – rentan – ekki koma öllu leyti fram ķ hagnaši eigenda heldur tapast vegna óhagkvęmni.

Samt sem įšur er hvatning til virkrar samkeppni ekki nema aš litlu leyti hįš eftirlitsstofnunum og reglugeršum. Besta leišin er vitanlega fella žęr stošir sem mögulega geta stašiš undir fįkeppni og samrįši. Ķ žvķ efni er mun betra aš fękka heldur en fjölga reglugeršum. Aš hluta til mun žetta gerast af sjįlfu sér um leiš ķslenskt višskiptaumhverfi opnast vegna alžjóšavęšingar og rķkisafskipti af atvinnulķfinu minnka.