Auglsing

um slenska stafsetningu.

[etta er auglsing nr. 132/1974, me innfelldum breytingum skv. auglsingu nr. 261/1977. ]

 

[egar smellt er nmer greina birtist skring ea tlegging vikomandi grein.

S texti er algerlega byrg Eirks Rgnvaldssonar.]

[Sj einnig Auglsingu um greinarmerkjasetningu.]

  1. KAFLI: Almennt kvi - gr. 1
  2. KAFLI: Um z og afnm hennar - gr. 2 - 3
  3. KAFLI: Um stran staf - gr. 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9
  4. KAFLI: Um ltinn staf - gr. 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15
  5. KAFLI: Um tvfaldan samhlja - gr. 16
  6. KAFLI: Um nn og n greini og endingum ora - gr. 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22
  7. KAFLI: Um j - gr. 23
  8. KAFLI: Um mis stafsetningaratrii - gr. 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
  9. KAFLI: Um og je - gr. 31
  10. KAFLI: Um y, , ey - gr. 32
  11. KAFLI: Um srhlja undan ng og nk - gr. 33
  12. KAFLI: Um eitt or og tv - gr. 34 - 35 - 36 - 37 - 38
  13. KAFLI: mis atrii - gr. 39 - 40 - 41
  14. KAFLI: Um gildistku auglsingarinnar - gr. 42

 

1. KAFLI
Almennt kvi.

1. gr.

Eftirfarandi reglur skulu gilda um stafsetningarkennslu sklum, um kennslubkur tgefnar ea styrktar af rkisf, svo og um embttisggn, sem t eru gefin.

 

2. KAFLI
Um z og afnm hennar.

2. gr.

Ekki skal rita z fyrir upprunalegt tannhlj (d, , t) + s, ar sem tannhlji er falli brott elilegum, skrum framburi.

 

3. gr.

Til leibeiningar skal bent eftirfarandi atrii:

a.       stofnum fallora skal tannhlj haldast undan s, ef a kemur fram einhverju falli orsins. Skiptir eigi mli, hvort tannhlji er bori fram eur ei, t.d. lofts (af loft), lats (af latur), lands (af land), skorts (af skortur) o.s.frv.

b.      orstofnum skal tannhlj haldast undan s, ef svo er bori fram, t.d. reistu (af reiast), glestu (af glejast); (hefur) mst (af ma(st)), grst (af gra(st)), dst (af d(st)); greisla, breisla o.s.frv.

c.       Ef stofn lsingarhttar tar sagnar ea lsingarors endar -tt samkvmt uppruna, skal eim stfum sleppt, ef endingin -st fer eftir, t.d. (hefur) sest (af setja(st)), (hefur) flust (af flytja(st)), (hefur) breyst (af breyta(st)), (hefur) hist (af hitta(st)); stystur (af stuttur) o.s.frv.

d.      Ef lsingarhttur tar germynd endar -st ea -sst, skal mimyndarendingu sleppt, t.d. (hefur) leyst (af leysast), (hefur) lst (af lsast), (hafa) kysst (af kyssast) o.s.frv.

e.       srnfnum, erlendum a uppruna, m rita z, t.d. Zphanas, Zakaras, Zimsen o.s.frv.

f.        ttarnfnum, sem ger eru af mannanfnum, sem hafa tannhlj enda stofns, m rita z, t.d. Haralz, Sigurz, Eggerz o.s.frv.

 

3. KAFLI
Um stran staf.

4. gr.

Mlsgrein og mlsgreinargildi skulu hefjast strum staf, nema semkomma s notu milli mlsgreina. Dmi: Vi Jn erum sklabrur. rni, tlaru b kvld? J.

 

5. gr.

Bein srnfn skal rita me strum staf. Til eirra teljast m.a.:

a.       Mannanfn, glunfn, gua- og goanfn, eiginheiti dra og daura hluta, t.d. skipa (bta) o.s.frv., t.d. Gumundur; Gummi; Jess; inn; Rauur, Akraborg.

b.      rnefni, t.d. landaheiti, staaheiti, bjanfn, nfn gatna, nfn landshluta og heimslfa, gofrileg staaheiti, t.d. sland; Esja; Reykjavk; Hll; Einimelur; Jkuldalur; Vestfirir; Evrpa; Natn.

c.       Samnfn, notu sem rnefni, skal rita me strum staf, t.d. Tjrnin ( Reykjavk), Pollurinn ( safiri), Btin ( Akureyri) Tangi (=safjrur).
Sama regla gildir um stytt staanfn, t.d. Bakkinn (Eyrarbakki), Fjrur (Hafnarfjrur), Vk (Bolungarvk).

d.      Nfn stofnana, flaga og flokka, ef nfnin eru stytt og afbku, t.d. Eimskipaflag slands; Hskli slands; Aling(i); Framsknarflokkurinn.

e.       Bka- og blaaheiti, t.d. Sgur herlknisins; Morgunblai.

f.        Nfn ritgera, kva, annarra ritsma og tnverka, t.d. Samhengi slenzkum bkmenntum; rlg guanna; Tunglskinssnatan.
(Athuga ber, a lium e) og f) skal aeins rita fyrsta ori me strum staf, t.d. Sgur herlknisins, en ekki Sgur Herlknisins og Samhengi slenzkum bkmenntum, en ekki Samhengi slenzkum Bkmenntum).

 

6. gr.

a.       Valfrjlst er, hvort rita skal stran ea ltinn staf styttu ea breyttu nafni stofnunar ea nafni stofnunarhluta (deildar innan stofnunar), ef einungis er um eina stofnun a ra hrlendis og misskilningur ea ruglingur lklegur, enda su nfnin a jafnai notu me viskeyttum greini, t.d. Hsklinn ea hsklinn, Menntamlaruneyti() ea menntamlaruneyti(), Rkistgfan ea rkistgfan, Sambandi ea sambandi, Eimskipaflagi ea eimskipaflagi, haldsflokkurinn ea haldsflokkurinn o.s.frv.

b.      Nfn persnugerra hluta og hugmynda m rita me strum staf, t.d. Noranvindur, ef vindurinn er hugsaur sem persna. Helstu persnur sgunnar voru ekkingin og stin.

 

7. gr.

a.       samsettum rnefnum skal eirri reglu fylgt a rita nafni me strum staf upphafi og n bandstriks milli lia, ef sari hluti ess er samnafn, t.d. Syribakki, Fornihvammur.

b.      samsettum rnefnum, sem hafa srnafn a sari hluta, svo og mannanfnum, sem hafa eins konar viurnefni a forli, skal rita stran staf bum samsetningarlium, og band skal vera milli lianna, t.d. Syri-Gurnarstair; Vestur-safjararssla; Vga-Glmur.

 

8. gr.

Fara skal eftir mlvitund um, hvort ritaur er str stafur upprunalegum srnfnum ortkum og mlshttum, t.d. rndur Gtu, ea rndur gtu, N er setinn Svarfaardalur, S er galli gjf Njarar.

 

9. gr.

a.       jaheiti, nfn bum landshluta (hraa, hreppa, borga og kaupstaa), nfn mnnum kenndum vi bi ea forfeur, svo og nfn bum heimslfa skal rita me strum staf, t.d. slendingur, Austfiringur, Keldhverfingur, Reykvkingur, Seyfiringur, Stokkseyringur, Oddaverjar, Sturlungar, Kntlingar, Evrpumenn, Amerkanar.

b.      Htanfn skal v aeins rita me strum staf a fyrri hluti eirra s srnafn, t.d. Margrtarmessa, orlksmessa o.s.frv.

c.       Um viurnefni og nokkur nnur or, samsett sama htt, gildir sama regla og um htanfn, t.d. (Helgi) Hundingsbani, Hlsfjallahangikjt, Vernerslgml o.s.frv. Viurnefni leidd af staanfnum skal einnig rita me strum staf ef au eru nafnor, t.d. (orvaldur) Vatnsfiringur, (rur) Htnesingur, (Einar) veringur, (Ormur) Svnfellingur o.s.frv. Um viurnefni almennt, sj 10. gr., og htanfn, 15. gr.

 

4. KAFLI
Um ltinn staf.

10. gr.

Viurnefni skal rita me litlum staf (sbr. Um stran staf 9. gr. c-li), t.d. (Ari) fri, (Jn) lri, (Auun) vestfirski o.s.frv.

11. gr.

a.       jflokkaheiti skal rita me litlum staf, t.d. mongli, indni, germani, slafi.

b.      Tungumlaheiti og nfn mllskum skal rita me litlum staf, t.d. slenska, vestfirska, jska.

 

12. gr.

a.       Nfn fylgismnnum stefna, jafnt stjrnmlastefna sem annarra, svo og nfn fylgismnnum einstakra forystumanna skal rita me litlum staf, t.d. framsknarmaur, sjlfstismaur, aluflokksmaur, ssalisti, guspekingur, ngufringur, stalnisti, hitlerssinni, maisti, gaullisti o.s.frv.

b.      Nfn trflokka og fylgismanna eirra skal rita me litlum staf, t.d. mhamestr, mhamestrarmaur, kristin tr, kalvnstr, hgenotti o.s.frv.

 

13. gr.

Um breytt og stytt stofnanaheiti, sj Um stran staf, 6. gr. a-li.

 

14. gr.

a.       Dra- og jurtanfn, sem samsett eru annig, a fyrri hlutinn er srnafn, skal rita me litlum staf, t.d. inshani, baldursbr, jakobsffill, marustakkur.

b.      Smuleiis skulu nnur or, samsett sama htt, me merkingu samnafns, ritu me litlum staf, t.d. hrunadans, grusaga, grettistak.

c.       Afleidd or af mannanfnum skal rita me litlum staf, t.d. marxismi, lennismi o.s.frv.

d.      Srnfn notu merkingu samnafns skal rita me litlum staf, t.d. kvislingur o.s.frv.

e.       Ef samnafn er fyrri hluti ors, en srnafn sari hluti, skal rita ori me litlum staf, t.d. lygamrur, skriffinnur, aulabrur.

 

15. gr.

Nfn einstakra daga, mnaa, tmabila, hta og tyllidaga skal rita me litlum staf, sbr. Um stran staf 9. gr., a-li, t.d. laugardagur; jl; orri; fornldin; jl; pskar; skrdagur; sjmannadagurinn.

 

5. KAFLI
Um tvfaldan samhlja.

16. gr.

Rita skal tvfaldan samhlja undan samhlja, ar sem stofn ea rt segir til um. eftir samhlja skal hins vegar aldrei rita tvfaldan samhlja.

Dmi um beygingarmyndir ora: Hryggs (af hryggur), flokks (af flokkur), falls (af fall), kepps (af keppur); klukkna (af klukka); hryggnum (af hryggur), leppnum (af leppur); gaffli, gafflar (af gaffall), drottni, drottnar (af drottinn); roggnir, roggnar (af rogginn), grannrar, granns (af grannur); glggt (af glggur), grimmt (af grimmur); gleggri, gleggstur (af glggur), ynnri, ynnstur (af unnur); hryggi, hryggt (af hryggja), brenndi, brennt (af brenna), hvessti, hvesst (af hvessa). Athuga ber, a t. og lh.t. af leggja og hyggja hafa einfalt g, (lagi, lagt o.s.frv.).

Dmi um afleidd or: grimmd (af grimmur), snilld (sbr. snjallur); urrka (af urr); kettlingur (af kttur), vettlingur (af vttur); glettni (af glettinn), heppni (af heppinn); drottning (af drottinn); finnska (af finni), illska (af illur); kennsla (af kenna), vinnsla (af vinna); grynnka (af grunnur), minnka (af minni), drukkna (sbr. drukkinn, drekkja), slokkna (sbr. slkkva).

6. KAFLI
Um nn og n greini og endingum ora.

17. gr.

nafnorum me viskeyttum greini skulu vera jafnmrg n hverju falli og lausa greininum.

Dmi um karlkynsor: nf.et. hesturinn, f. hestinn, gf. hestinum, ef. hestsins; nf.flt. hestarnir, f. hestana, gf. hestunum, ef. hestanna.

Dmi um kvenkynsor: nf.et. stlkan, f. stlkuna, gf. stlkunni, ef. stlkunnar; nf.flt. stlkurnar, f. stlkurnar, gf. stlkunum, ef. stlknanna.

Dmi um hvorugkynsor: nf.et. lambi, f. lambi, gf. lambinu, ef. lambsins; nf.flt. lmbin, f. lmbin, gf. lmbunum, ef. lambanna.

18. gr.

1.      Greinislaus karlkynsnafnor, myndu me viskeytunum -an, -in, -un, skal rita me nn nf.et., en n rum fllum et. og flt. Dmi: nf.et. aftann, f. aftan, gf. aftni, ef. aftans; nf.flt. aftnar, f. aftna, gf. ftnum, ef. aftna; nf. rarinn, f. rarin, gf. rarni, ef. rarins; nf.et. morgunn, f. morgun, gf. morgni, ef. morguns; nf.flt. morgnar, f. morgna, gf. morgnum, ef. morgna.

2.      Erlend or a uppruna, t.d. Kjartan, Natan, Kvaran, Satan o.s.frv., skal rita me n llum fllum.

3.      Rita m a vild Auunn ea Auun.

 

19. gr.

1.      Kvenkynsnafnor, myndu af sgnum me viskeytinu -un ea -an, skal rita me -n, t.d. hugsun, blessun, blvun, skemmtun, skipun (skipan); Sama gildir um Gefjun.

2.      Or sem enda -kunn skal rita me nn: einkunn, forkunn, miskunn, vorkunn.

3.      Kvenmannsnfn myndu af unnur skal rita me nn, t.d. Iunn, Jrunn, Steinunn, Sunn.

 

20. gr.

Greinislaus hvorugkynsnafnor, sem enda -an og -in, skal rita me n bi nf. og f. et. og flt., svo og rum fllum, t.d. gaman, lkan, megin.

 

21. gr.

1.      Lsingaror, myndu me viskeytinu -in, svo og lsingarhtti tar, myndaa me sama viskeyti, skal rita me nn nf. og f.kk.et., gf. og ef.kvk.et.; ef.flt. llum kynjum; rum fllum er rita n. Dmi: nf.et.kk. fyndinn, f. fyndinn, gf. fyndnum, ef. fyndins; nf.flt. fyndnir, f. fyndna, gf. fyndnum, ef. fyndinna; nf.et.kvk. fyndin, f. fyndna, gf. fyndinni, ef. fyndinnar; nf.flt. fyndnar, f. fyndnar, gf. fyndnum, ef. fyndinna; nf.et.hvk. fyndi, f. fyndi, gf. fyndnu, ef. fyndins; nf.flt. fyndin, f. fyndin, gf. fyndnum, ef. fyndinna. Nf.et.kk. bundinn, f. bundinn, gf. bundnum, ef. bundins; nf.flt. bundnir, f. bundna, gf. bundnum, ef. bundinna; nf.et.kvk. bundin, f. bundna, gf. bundinni, ef. bundinnar; nf.flt. bundnar, f. bundnar, gf. bundnum, ef. bundinna; nf.et.hvk. bundi, f. bundi, gf. bundnu, ef. bundins; nf.flt. bundin, f. bundin, gf. bundnum, ef. bundinna.

2.      f.et.kk. af orunum ltill og mikill skal rita me nn: ltinn, mikinn.

3.      Af rum lsingarorum en um getur li 1 og 2 skal rita f.et.kk. me n, t.d. gan, rkan, stran.

 

22. gr.

Staaratviksor, sem tkna stefnu fr sta, skal rita me n, t.d. sunnan, vestan, han, aan, hvaan.

 

7. KAFLI
Um j.

23. gr.

1.      eftir frammltu g ea k skal ekki rita j, ef nst eftir fer e, i, , , ei, y, , ea ey, sbr. reglu 3. li t.d.:

a.       eftir framstu g ea k: gefa, kerra; gin, kind; gna, Kna; gta, kti; Geiri, keila; gylta, kyn; ggur (trllkona), kr; Geysir, keyri.

b.      eftir innstu g ea k ( undan i): flutningi, fengi; tki, ki.

2.      eftir frammltu g ea k skal rita j undan u og a, smuleiis eftir hljlausu g (ef g kemur fram rum ormyndum, t.d. t sagna): foringja, foringjum; vkja, vkjum; fleygja, fleygjum (sbr. t fleygi).
(Hins vegar skal ekki rita j milli uppmlts g og framangreindra srhlja: hrmungar, hrmungum, dunkar, dunkum).

3.      fleirtlu lsingarhttar ntar af sgnum, sem hafa j nafnhtti, skal rita j undan e, hvort sem undan fer frammlt g ea k ea anna hlj (srhlj ea samhlj). essu tilviki er lsingarhtturinn notaur sem nafnor: syrgjendur; skjendur; byrjendur; fljendur. Athuga ber, a ekki skal rita j, ef uppmlt k er stofni sagnar (t.d. leikendur af leika).

4.      eftir , og ey skal rita j, ef a ea u fara nst eftir; hlja, hljum; bja, bjum; heyja, heyjum.
essi regla gildir ekki, ef um samsett or er a ra og sari samsetningarliurinn hefst srhlji: nr, Sunn, heyannir. skal rita ori Eyjlfur me j: Eyjlfur.

5.      eftir , , og ey skal ekki rita j, ef i fer eftir: hlir, bir, heyi.

 

8. KAFLI
Um mis stafsetningaratrii.

24. gr.

1.      upphafi ora og orlia samsettum orum segir framburur til um, hvort rita skal f ea v.
Dmi: fara, vara; sjfer, kjtver.

2.      stofnendingum ora og viskeytum skal rita v.
Dmi: svi, svar (af sr), mvar (af mr, sar mvur), stvar (af st), blva, stkkva, uppgtva; Tryggvi, Slvi, jrvi (Jrvi) o.s.frv.
Srstaklega ber a athuga rithtt eftirtalinna ora: vi (vinlega, hvaanva), var, vintri, mvur, frva, frvill, Eva. Valfrjlst er, hvort rita er Svava, Svavar ea Svafa, Svafar.

3.      undan samhljum inni orum skal fari eftir v, hvort f ea v er frumorinu, sem hlutaeigandi or er leitt af. Dmi: frjvga (af frjr, f. fornmli frj-v-an), frjvgun; sljvga (af sljr, f. fornmli slj-v-an).

4.      Rita skal f, tt fram s bori v, ef ekki brtur bga vi fyrr greindar reglur. Dmi: hafa, gefa, gfa, gfa, reykhfur, hrjfur, lfur, klfur, erfiur.

 

25. gr.

1.      Rita skal f milli srhljs annars vegar og l og n hins vegar, tt fram s bori b. Dmi: afl, efla, gafl, skfla, tafla, ffl; efna, hefna, hfni, jafn, nafn, safn, stfni o.s.frv.
Undantekningar eru nokkur or af erlendum uppruna t.d. Bibla, babl, babla, oblta.
Athuga ber, a b er rita milli samhlja og l, ef svo er fram bori, t.d. kumbl, sumbl.

2.      t og lsingarhtti tar af sgnum skal rita fn sta m framburi, ef nafnhtti skal rita fn (frambori bn) samkvmt li 1.
Dmi: efndi, efnt, (af efna), hefndi, hefnt (af hefna), nefndi, nefnt (af nefna) o.s.frv.
Sama mli gegnir um nafnor, leidd me tannhljsviskeyti af essum sgnum, svo og hvk. af jafn.
Dmi: efndir, hefnd, nefnd; jafnt.

3.      Uppruni rur, hvort rita skal ps, pt (ppt) ea fs og ft.
Dmi: reps (af rep); hfs (af hf); tpt (af tpur); grft (af grfur); gapti (af gapa); kleipst (af klpa); gifta (sbr. gefa); skaft, Skafti (skylt skafa), loft (skylt lauf); skipta, skipti, skipting (af skipa); svipta, sviptingar (af svipur); yppta (skylt upp).

 

26. gr.

Yfirleitt skal stofn (rt) haldast undan endingu (beygingarendingu, viskeyti), tt eitthvert samhlj stofns (rtar) heyrist ekki framburi.
Fr essu eru tvr veigamiklar undantekningar:

a.       Brott eru felld og d milli samhlja (n, l, r) annars vegar og t hins vegar.
Dmi: vont (af vondur), kalt (af kaldur), yrti (af yra).

b.      Brott eru felld og t (tt) undan mimyndarendingu og endingu 2. pers. et., ef ekki heyrast framburi.
Sama gildir um tannhlj rt ors undan s endingu.
Dmi: (i) komist (af (i) komi+st); () leist (af () leit+st); (hafa) hist (af (hafa) hitt+st); sfirskur (sbr. safjrur). Sj a ru leyti Um z og afnm hennar (2. kafla).
Me eim undantekningum, sem a framan greinir, ber a gta stofns og rtar.
Dmi: lambs (af lamb); franskt (af franskur); margt (af margur); horfnir (af horfinn); morgnar (af morgunn); kembdi (af kemba); velktist, velkst (af velkjast); syndga (af synd); arfnast (sbr. rf); bernska (af barn); norskur (sbr. Noregur); eyfirskur (sbr. Eyjafjrur); strstur (af str); bgur (sbr. bgs); plgur (sbr. plgs); ljga (sbr. lg); segja (sbr. t. sagi) o.s.frv.
Um etta atrii arf oft a styjast vi stafsetningarorabkur, sbr. hfa, lfi, rfa, tfa o.s.frv.

 

27. gr.

Rita skal hv ea kv samrmi vi uppruna.

Benda m , a spurnarfornfn og kvein fornfn, ef v er a skipta, skal alltaf rita me hv. Samanburur vi dnsku getur einnig veri til leibeiningar.

Dmi:

hver (fn. og heit uppspretta): kver (ltil bk)
hvalir (dr): kvalir (jning)
hvia (ota, vindhvia): kvia (kvi, hljmkvia).
Hvtur, sbr. d. hvid - kvl, sbr. d. kval o.s.frv.

 

28. gr.

Rita skal fl, gl og gn, tt stafavxl veri stundum framburi.

Dmi: Skefldi, skeflt (af skefla, sbr. skafl), sigldi, siglt (af sigla sbr. segl), gegndi, gegnt, (af gegna).

 

29. gr.

Rita skal x sta gamals hs, tkuorum og samrmi vi gamla hef.

Dmi: lax (sbr. . Lachs); taxti; rexa; pexa o.s.frv.

 

30. gr.

milli srhljs og i er stundum bori fram j tt g s stofni. Skal rita g samrmi vi arar ormyndir, ar sem a kemur fram.

Dmi: bogi (f. boga), bagi (f. baga), legi (af lgur), lgin (af lg) o.s.frv.

 

9. KAFLI
Um og je.

31. gr.

1.      Rita skal orum af slenskum stofnum, hvort sem um er a ra fornt, langt e ea e, sem hefur lengst: vr; vl, f; hra, fkk, fll.
Smuleiis skal rita nfnum bkstafa: b, d o.s.frv.

2.      Rita skal je upphafi srnafna og samnafna af erlendum uppruna: Jens, Jess; jeppi.

3.      fleirtlu lsingarhttar ntar af sgnum, sem enda nafnhtti ja, skal rita je, sbr. 23. gr. 3. li: seljendur, verjendur, skjendur, iggjendur, enn fremur orinu fjendur.

4.      Valfrjlst er, hvort rita er ea je eftirfarandi tilvikum:

a.       innstu erlendum orum: Sovtrkin ea Sovjetrkin, tkkar ea tjekkar,

b.      slenskum orum, ar sem j (ja) hefur ori je: alltjent ea alltnt, smjer ea smr, fjeti ea fti, stjel ea stl, fjegur ea fgur.

 

10. KAFLI
Um y, , ey.

32. gr.

Rita skal y, , ey samrmi vi uppruna og fornan frambur.
A jafnai skal fylgja venju um rithtt, tt vs s. Rtt hafa menn til a velja, ef hef og uppruni stangast ( hnipri: hnypri) ea ef frimenn greinir um uppruna (bristir: brystir).

Til leibeiningar m benda , a essi hlj fornmlsins eru orin til vi miss konar hljvrp, og m oft sj upprunann me samanburi vi slenskar ormyndir ea skyld ml. Einnig getur forn rithttur skori r.

Dmi: yngd, sbr. ungur; spyrja, sbr. spuri; yri, sbr. urum; synir, sbr. sonur (eldra sunr); byggi, sbr. bjuggum; syngja, sbr. d. synge; systir, sbr. d. sster; hsa, sbr. hs; rja, sbr. ri; lsa, sbr. ljs; mkt, sbr. mjkur; kr, sbr. d. ko; eygja, sbr. auga; dreyma, sbr. draumur; eyra, sbr. d. re o.s.frv.

 

11. KAFLI
Um srhlja undan ng og nk.

33. gr.

1.      undan ng og nk skal rita a sta framburi, e sta ei, i(y) sta (), u sta og sta au: langur; lengi, enginn; fingur, yngri; ungur; lngum.

2.      undan ng og nk skal rita samrmi vi frambur, svo og : kngur, kngul, sng, vngur.

3.      samsettum ea afleiddum orum, ar sem n og g ea n og k lenda saman vegna ess, a sari hluti samsetta orsins ea viskeyti afleidda orsins hefst g ea k, en fyrri hlutinn endar n, rur uppruni stofns fyrri hlutans rithtti: tngarur, laungetinn, Steingerur, brnkol, steinkista; einkum, kveinka, Sveinki. Hins vegar skal rita svo: lingerur, vankunntta; Ranka, Brynki o.s.frv.

 

12. KAFLI
Um eitt or ea tv.

34. gr.

1.      Stofnsamsetningar skal rita sem eina heild. Gott vimiunareinkenni er a, a orstofninn, sem er fyrri hluti samsetningarinnar, helst breyttur allri beygingunni.
Dmi:

 Nf.et. stlftur langleitur g rangsn
 f.et. stlft langleitan  rangsnr
 gf.et. stlfti langleitum hann rangsnr
 ef.et. stlftar langleits vi rangsnum o.s.frv.

2.      Rita skal sem tv or fornfnin annar hvor, annar hver, annar tveggja og hvor tveggja. essi or eru ekki stofnsamsetningar, enda beygist fyrri liur og sumum tilvikum bir.

3.      Af sumum orum eru til jafnframt stofnsamsetningu orasambnd, ger af smu lium. Stofnsamsetningin er ritu sem ein heild, orasambndin sem tv or.
Dmi: heiindmur: heiinn dmur; kristindmur: kristinn dmur; kristinfri (kvk.et.) kristin fri (hvk.flt.); meirihluti: meiri hluti; minnihluti: minni hluti.
Athuga ber, a orasambandinu beygist fyrri hlutinn, en helst breyttur samsetta orinu, t.d. (fr) heinum dmi: (fr) heiindmi; (fr) meira hluta: (fr) meirihluta.

4.      nokkrum rnefnum og samnfnum, sem annig eru samsett, a fyrri liur er veikt lsingaror, beygja flestir fyrri li. Allt um a skal rnefni ea samnafni rita sem ein heild, t.d. Breiifjrur, f. Breiafjr (ea nf. Breiafjrur, f. Breiafjr); nf. Kaldakinn, f. Kldukinn (ea nf. Kaldakinn, f. Kaldakinn); Hstirttur (f. Hstartt).

 

35. gr.

1.      Eignarfallssamsetningar skal rita sem eina heild. Hr sker herslan yfirleitt r, hvort um er a ra eignarfallssamsetningu ea orasamband. Reglan er s, a eignarfallssamsetningu hvlir aalhersla fyrra ea fyrsta atkvi (ef um fleiri en eitt atkvi er a ra) fyrri samsetningarliar, en aukahersla (lttari hersla) upphafi sari samsetningarliar, t.d. bndadttir (me aalherslu bnd-, en aukaherslu dtt-). Or, myndu eins og bndadttir, eru algeng, en orasambnd eins og bnda dttir eru ft slensku (nema helst skldskap), ar sem aalreglan er, a eignarfallsor, sem stjrnast af nafnori, komi eftir striorinu, sbr. Sigrur er bndadttir: Sigrur er dttir bnda o.s.frv.

2.      Ef eignarfallsliir eru notair til a auka vgi (intensitet) merkingar, er valfrjlst, hvort eir eru ritair fastir sari li ea hvort band er sett milli lianna, t.d. venjugur ea venju-gur. stan er s, a jafnung hersla getur hvlt bum lium.
Dmi um lii af essu ti: afbrags-, aftaka-, gtis-, forkunnar-, fjlda-, furu-, ntsku-, dma-, hemju-, skapa-, venju-, rokna-, undra-, t.d. afbragsgur ea afbrags-gur o.s.frv.
Athuga ber, a orin fjarska og einkar er liti sem atviksor, og eru au v ekki ritu fst, t.d. fjarska gur, einkar allegur.

 

36. gr.

1.      Forlii, sem lta m sem forskeyti, skal rita fasta, t.d. aal- (aalinngangur), al- (t.d. algur), and- (t.d. andstingur), au- (t.d. aufsa), for- (t.d. formaur), frum- (t.d. frumstur), full- (t.d. fullgur), gagn- (gegn-) (t.d. gagnstur, gegndrepa), ger- (gjr-) (t.d. gerbreyta, gjrbreyta), megin- (t.d. meginland), mis- (t.d. misbja), n- (t.d. nkominn), of- (t.d. ofbja), - (t.d. sannindi), or- (t.d. orlof), sam- (t.d. samskeyti), s- (t.d. sfelldur), tor- (t.d. torls), van- (t.d. vanvira), nd- (t.d. ndverur), r- (t.d. rmagna).

2.       

a.       Forliina all-, hlf-, jafn- og lang- m rita fasta ea tengja me bandi vi nsta orli, t.d. allgur (ea all-gur); jafngur (ea jafn-gur); hlfundarlegur (ea hlf-undarlegur); langstrstur (ea lang-strstur).
Srstaa essara forlia stafar af v, a jafnung hersla getur hvlt bum orlium.

b.      Afar, of og ofur skal rita fst nafnorum, t.d. afarkostir, offramleisla, ofurmenni, en laus fr lsingarorum og atviksorum, t.d. afar str, afar vel, of str, of vel, ofur einfaldur, ofur glalega.
Of skal rita fast sgnum, t.d. ofbja, sbr. 1. li.

3.      Forsetningar (atviksor), notu sem forskeyti, skal rita fastar (fst), enda hvlir aalhersla eim.
Dmi: a- (t.d. afer), af- (t.d. afsanna), at- (t.d. atferli), - (t.d. burur), fram- (t.d. framkoma), framan- (t.d. framanverur), frammi- (t.d. frammistaa), fr- (t.d. frfrur), fyrir- (t.d. fyrirskipun), hj- (t.d. hjseta), inn- (t.d. innlendur), inni- (t.d. innivera), innan- (t.d. innantkur), - (t.d. huga), me- (t.d. memli), mt- (t.d. mtdrgur), til- (t.d. tilburir), um- (t.d. umbo), undan- (t.d. undanfari), undir- (t.d. undirgefni), upp- (t.d. uppgjf), uppi- (t.d. uppiskroppa), t- (t.d. tfr), ti- (t.d. tilega), vi- (t.d. vikvmur), viur- (t.d. viurlg), yfir- (t.d. yfirmaur).

 

37. gr.

1.      Ef forsetningar og samtengingar eru orar til r fleiri en einu ori, skal fari eftir uppruna, .e. hvert or skal rita t af fyrir sig.
Dmi: meal, milli, gegnum; a, v a, ar e, enda tt, til ess a.

2.      Atviksor, sem myndu eru af fallorum ea orin eru til vi samvxt smors (viskeytis) og fallors, skal rita einni heild.
Dmi: allsendis, andris, framvegis, umhverfis, tbyris, annig, aldrei, rsklega, hlfvegis, gegnum, kringum, langtum, aeins, alltaf, vallt o.s.frv.

a.       Athuga ber, a valfrjlst er a rita hvort heldur sem er alltof ea allt of, smmsaman ea smm saman, ruhverju ea ru hverju.
Or, sem enda -megin, m rita sem eina heild, ef fyrri hlutinn er tvkvtt fornafn, sj li 5, d, t.d. bumegin, hinumegin, rumegin.

b.      Hvers vegna og ess vegna eru orasambnd, og ber v a rita sem tv or, sbr. 5. li, h.

c.       Or ea orasambnd, sem ger eru af atviksori (forsetningu) og eignarfalli nafnors, m rita einu ori ea tveimur, t.d. innanlands (ea innan lands), utanlands (ea utan lands), neanjarar (ea nean jarar), innanhss (ea innan hss), utangars (ea utan gars), innansveitar (ea innan sveitar) o.s.frv.

3.      egar atviksor er til ori r smorum, skal fari eftir uppruna, .e. hvert or rita t af fyrir sig.
Dmi: enn , enn fremur, hr me, milli, kringum, gegnum, me fram, fyrir fram.
Undantekningar eru orin fram og umfram.

4.      Rita skal staaratviksor og eftirfarandi forsetningu sem tv or:
Dmi: fram hj, inn , t af, t undan, t fr, yfir um, suur , sunnan vi o.s.frv.

5.      Orasambnd, sem notu eru atvikslegri merkingu, skal rita samrmi vi uppruna, .e. rita skal hvert or t af fyrir sig. er sumum tilvikum valfrelsi um rithtt.
Dmi:

a.       Httur: ltils httar, mikils httar, ess httar.

b.      Konar og kyns: alls konar, eins konar, einhvers konar, hvers konar, margs konar, nokkurs konar, sams konar, tvenns konar, miss konar; alls kyns, hvers kyns, margs kyns, ess kyns o.s.frv. essi sambnd m einnig rita sem eitt or, t.d. allskonar; allskyns.

c.       Kostur: alls kostar, eins kostar, a minnsta kosti.

d.      Megin: bum megin, hrna megin, hinum megin, arna megin, eim megin, rum megin.
Sum essara ora hafa vaxi saman eina heild, og m rita sem eitt or, sbr. 2. li, a.

e.       Sinni: einu sinni, einhverju sinni, hverju sinni, nokkru sinni.

f.        Staur: alls staar, annars staar, einhvers staar, nokkurs staar, sums staar. m einnig rita alstaar og sumstaar.

g.       Tmi: einhvern tma (tmann), nokkurn tma (tmann).

h.       Vegna: hvers vegna, ess vegna. Sj 2. li, b.

i.         Vegur: annars vegar, hins vegar; einhvern veginn, engan veginn, nokkurn veginn.

Aftur mti skal rita hinseginn, anneginn.

 

38. gr.

Um band milli orhluta er fjalla auglsingu um greinarmerkjasetningu, 20. gr.

 

13. KAFLI
mis atrii.

39. gr.

a.       eignarfallssamsetningum, ar sem stofn fyrri liar endar -s og eignarfall sama liar -s, skal sleppa s-i eignarfallsins, ef sari liur hefst einnig s, t.d. rnesssla, Snfellsnesssla, Reykjanesskagi o.s.frv.
Hins vegar skal rita: krosssaumur, Fosssel, o.s.frv.

b.      Ef seinni liur samsetts ors hefst s, m sleppa s-i eignarfalls fyrri li, ef svo er ttt samsvarandi eldri orum, t.d. nmstjri, nmstjrn, sbr. hreppstjri, hreppstjrn, skipstjri, skipstjrn o.s.frv.

 

40. gr.

Tvenns konar ormyndir m nota, ef ekki fer bga vi venjur um mlvndun, t.d. hef, hefur, ea hefi, hefir; steig, st (hins vegar ekki stg) o.s.frv. Um slk atrii ber a jafnai a gta samrmis.

 

41. gr.

Um au atrii slenskrar stafsetningar, sem ekki er fjalla um essari auglsingu, gilda fram r meginreglur, sem fari hefur veri eftir slenskum sklum.

14. KAFLI
Um gildistku auglsingarinnar.

42. gr.

Auglsing essi last gildi hinn 1. september 1974, en fr sama tma falla r gildi eftirtaldar auglsingar: Auglsing nr. 15/1918, um eina og smu stafsetningu sklum og sklabkum, Auglsing um slenzka stafsetningu, sbr. Lgbirtingabla nr. 9, 22. r, 28. febrar 1929, og Auglsing nr. 272/1973, um afnm Z.

Heimilt er a nota kennslubkur me eirri stafsetningu, sem gilt hefur til essa, mean upplag eirra endist; enn fremur kennslubkur, sem egar eru komnar setningu.

Menntamlaruneyti mun hlutast til um, a t veri gefin nstunni leibeiningabk slenskri stafsetningu, einkum tlu kennurum.

 

Sj einnig Auglsingu um greinarmerkjasetningu.