einarben.jpg (36495 bytes)

Ofurhuginn

Einar Benediktsson (1864-1940). Skáld, ritstjóri, lögfrćđingur, embćttis- og athafnamađur. Hann stofnađi fyrsta dagblađ Íslands, Dagskrá, áriđ 1896, var sjálfur ritstjóri í tvö ár og skrifađi um stjórnmál, atvinnuvegi, bókmenntir og menningarmál af mikilli snilld. Hann var međútgefandi Landvarnar 1902, sem kom út í ađeins 10 tölublöđum. Síđar gaf hann út Ţjóđina (1914-1915) og ritstýrđi henni og stofnađi og kostađi Ţjóđstefnu (1916-1917) og Höfuđstađinn (1916-1917). Árin 1905-1906 fékk hann Marconifélagiđ til ađ setja upp og starfrćkja loftskeytastöđ í Reykjavík. Árin 1908-1921 stundađi hann ýmsa fjármálastarfsemi og fór víđa, m.a. dvaldist hann oft í Noregi, fyrst bjó hann í Edinborg, síđan í Kaupmannahöfn (1908-1910), ţá í London (1910-1917) og svo aftur í Kaupmannahöfn (1917-1921), en kom heim á milli. Hann fluttist svo aftur heim til Íslands, ţar sem hann bjó í Reykjavík nćstu árin, ţó svo ađ hann hafi oft veriđ langdvölum erlendis, m.a. í Ţýzkalandi, á Spáni og í Norđur-Afríku. Hann stofnađi The British North-Western Syndicate Ltd. (1910) og fossafélagiđ Titan (1914) međ norskum fjárfestum. Eftir heimkomuna 1921 lét hann fara fram rannsóknir á námum í Miđdal, ađallega međ málmvinnslu og sementsframleiđslu fyrir augum. Skáldskapur hans birtist í fimm bókum: Sögur og kvćđi (1897), Hafblik (1906), Hrannir (1913), Vogar (1921) og Hvammar (1930). Einnig ţýddi hann Pétur Gaut eftir Henrik Ibsen (1901). Önnur rit: Nývaltýskan og landsréttindin (1902), Sannleiksgullkorn og fróđleiksmolar (1910), Stjórnarskrárbreytingin og ábyrgđ alţingis (ritgerđasafn, 1915) og Thules Beboere (1918), en ađ auki birtust fjölmargar ađrar greinar eftir hann, sumar nafnlausar, í blöđum og tímaritum, ţ.á.m. margar greinar um Grćnland í Morgunblađinu, Tímanum, Vísi og ýmsum tímaritum allan ţriđja áratug aldarinnar. Úrval af óbundnu máli Einars er ađ finna í Laust mál I-II (1952) og Óbundiđ mál I-II (1980-1982). Ritgerđir hans lýsa framfarahug og ríkri réttlćtiskennd. Einar Benediktsson var fyrstur manna lagđur í heiđursgrafreit á Ţingvöllum og hvílir ţar nú ásamt Jónasi Hallgrímssyni.

Lýsing Einars Benediktssonar á svaninum virđist einnig eiga viđ hann sjálfan (úr Svani í Hrönnum):

Hve sćlt, hve sćlt ađ líđa um hvolfin heiđ
međ hreina, sterka tóna — eđa öngva,
ađ knýja fjarri öllum stolta strengi,
ađ stefna hćst og syngja bezt í deyđ,
ađ hefja rödd, sem á ađ óma lengi
í annars minni, ţó hún deyi um leiđ.
Er nokkur ćđri ađall hér á jörđ
en eiga sjón út yfir hringinn ţröngva
og vekja, knýja hópsins blindu hjörđ
til hćrra lífs — til ódauđlegra söngva.

Ég birti lag handa blönduđum kór viđ ţetta kvćđi Einars Benediktssonar í Tímariti Máls og menningar 2010. Hér eru nóturnar. Og hér heyrist lagiđ hljóma í tölvugerđum strengjakvartett.


Til baka

Aftur á heimasíđu